Ceramika, która słyszy. „Układy improwizowane” Bożeny Sacharczuk w foyer NOSPR

Układy improwizowane – wystawa ceramiki unikatowej autorstwa Bożeny Sacharczuk w NOSPR w Katowicach trwa tylko do 26 czerwca 2025 r. Warto się pospieszyć! Unikatowe ceramiczne kompozycje artystki zapraszają widzów do wielozmysłowego doświadczenia, w którym ceramika staje się brzmieniem, a architektura – rezonatorem.

Na ekspozycji prezentowane są prace z kolekcji Struktury melodyczne. Kolekcja Struktury melodyczne stanowi kontynuację rozpoczętego w 2023 r. cyklu autorskich prezentacji tematycznych zatytułowanych w labiryncie zdarzeń_w labiryncie wrażeń, w których Bożena Sacharczuk dzieli się z odbiorcami najważniejszymi dla niej inspiracjami odnoszącymi się do fundamentalnego natura naturans ceramiki.

Wystawa ceramiki na Festiwalu Prawykonań

Zainaugurowana 14 marca wystawa ceramiki wpisuje się w program wydarzeń towarzyszących Festiwalowi Prawykonań organizowanemu przez Narodową Orkiestrę Symfoniczną Polskiego Radia. Autorka, dr hab. Bożena Sacharczuk, artystka wizualna, profesor ASP we Wrocławiu, traktuje ceramikę nie tylko jako tworzywo, ale przede wszystkim jako medium ekspresji. Prezentowane obiekty są efektem poszukiwań formalnych, które wyrastają z inspiracji muzyką współczesną.

Artystka, reprezentowana przez FINE ART GALLERY – specjalizującą się w propagowaniu ceramiki unikatowej – poprzez prezentację Układy improwizowane bada związki między rytmem, harmonią i przestrzenią – zarówno w dźwiękach, jak i w formach ceramicznych.

Abstrakcyjne dźwięki budują układy brzmień, a wizualne rytmy i struktury tworzą melodyczne ciągi. Improwizacja, zarówno w muzyce, jak i w sztuce, jest kluczem do ożywienia wyobraźni i budowania nowych form

– stwierdza Bożena Sacharczuk.

Jej ceramiczne formy stają się swoistymi partyturami przestrzennymi, w których napięcia, pauzy i rytmy układają się w złożone sekwencje. Te plastyczne struktury nie tylko „ilustrują” muzykę, one ją odczuwają i transformują.

Wystawa ceramiki w NOSPR nie jest więc jedynie aranżacją we foyer. To autonomiczna wypowiedź artystyczna prowadzona równolegle do dźwięków premierowych kompozycji. Kuratorzy ekspozycji – Krystyna Szczepaniak, Mirosław Jasiński oraz Tomasz Konior – zestawili ceramiczne obiekty z architekturą budynku, tworząc przestrzeń dla zmysłowej, niemal medytacyjnej kontemplacji.

Foyer NOSPR, przestrzeń publiczna, a więc otwarta. Otwarta na wszelkie artystyczne zjawiska, które nas otaczają. Od dziesięciu lat, niezmiennie, jesteśmy obserwatorami i uczestnikami ekscytujących spotkań ze sztuką. (…) Prezentowane tutaj ceramiczne improwizacje Bożeny Sacharczuk są kolejną okazją, aby doświadczyć sztuki i architektury w harmonii

– mówi architekt Tomasz Konior, autor projektu gmachu i współkurator wystawy.

Wystawa prac Bożeny Sacharczuk wprowadza do wnętrz element ciepła i zmysłowości. Formowane w glinie niezwykłe kształty zaskakują lekkością i dynamiką. Prezentowane obiekty przypominają formy znane z natury, jakby wyrosłe z ziemi lub ukształtowane przez wiatr i wodę. Jednocześnie, widać w nich precyzję i dbałość o detal. Opalizujące faktury reagują na ruch i światło. Synergia, to słowo, klucz do twórczości Bożeny Sacharczuk. Jej ceramika zaciera granice między tym, co materialne, a tym, co niematerialne. Muzyka zdaje się tańczyć w tych formach. A może te kształty rodzą się z muzyki? Ekspozycja ceramiki w NOSPR to nie tylko prezentacja pojedynczych utworów, ale też przemyślana, wielowątkowa kompozycja, która angażuje całą przestrzeń

– analizuje Tomasz Konior.

Przestrzeń NOSPR, tak perfekcyjnie zaprojektowana, swoimi proporcjami, przestrzennością i „pojemnością” odzwierciedla czystość i pełnię brzmienia muzycznego. Stała się dla mnie punktem wyjścia do zrealizowania obiektów ceramicznych, które stanowią niejako kontynuację rozmachu brył i kierunków  zastosowanych w tej architekturze – mocnych pociągnięć, wrysowujących się w perspektywę tej przestrzeni. Są również dla mnie nawiązaniem do dynamicznych gestów, które dyrygent wykonuje podczas prowadzenia orkiestry

– opisuje Bożena Sacharczuk.

Jej prace wchodzą w dialog z wnętrzem NOSPR, którego architektoniczna powściągliwość stanowi doskonałe tło dla ekspresyjnych form. Kolorystyka ceramicznych kompozycji, celowo kontrastująca z monochromatyczną paletą foyer, wprowadza energetyczne akcenty, nie naruszając przy tym równowagi przestrzennej. Trzy kierunki kompozycyjne, pionowy, poziomy i kolisty, odzwierciedlają strukturalny porządek budynku, jednocześnie nadając mu pulsujący rytm.

Formowane w glinie niezwykłe kształty zaskakują lekkością i dynamiką. (…) Opalizujące faktury reagują na ruch i światło. Synergia, to słowo, klucz do twórczości Bożeny Sacharczuk. Jej ceramika zaciera granice między tym, co materialne, a tym, co niematerialne

– podkreślają kuratorzy wystawy.

Ceramiczne unikaty traktuję jako dzieła malarsko-rzeźbiarskie, każdorazowo analizując zagadnienia relacji formy z przestrzenią. Jednocześnie staram się osiągać oryginalne efekty kolorystyczne i teksturalne, które zbliżają ją do twórczości  malarskiej, a możliwe są do uzyskania tylko w ceramice

– wyjaśnia Bożena Sacharczuk.

Do swoich unikatowych obiektów tworzy szkliwa autorskie, poszukując efektów kolorystycznych, które podkreślą rytmikę form, ich harmonię i naturalność. Do barwienia ceramiki używa związków metali: miedzi, kobaltu, żelaza, manganu.

W zależności od mikstury szkliwa, warunków i temperatury, w jakich przetapia się surowce, powstają różnorodne efekty kolorystyczne: miedziane turkusy, purpurowobrunatne odcienie manganu, sepiowe rudości żelaza czy ultramarynowe błękity z kobaltu

– artystka wyjaśniała w artykule Natura ceramiki w magazynie Dobre Wnętrze.

Obiekty Bożeny Sacharczuk są jak wyrzeźbione przez żywioły, a przy tym precyzyjne, będące świadectwem doskonałego warsztatu. To rzeźby, które przywołują skojarzenia z ruchem dyrygenta, jego gestami, napięciem i emocją. Każda forma staje się niezależną narracją, prowadzącą widza przez świat dotyku, światła, rytmu i znaczeń.

Układy improwizowane są więc nie tyle wystawą, ile doświadczeniem – tak zmysłowym, jak i refleksyjnym. To propozycja spotkania, w którym dźwięk i materia tworzą wspólną przestrzeń – otwartą, żywą i pełną niedopowiedzeń. Przestrzeń, w której ceramika nie tylko mówi – ona słucha, rezonuje i opowiada.

Bożena Sacharczuk

Absolwentka wrocławskiej ASP. Od 1998 roku związana zawodowo z macierzystą uczelnią. Artystka sztuk wizualnych, doktor habilitowana sztuk plastycznych, profesor uczelni. Zajmuje się ceramiką artystyczną. Laureatka stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Młoda Polska (2006). Otrzymała odznakę Zasłużony dla Kultury Polskiej (2020) i Brązowy Medal Zasłużony Kulturze Gloria Artis (2024). W 2018 roku założyła Laboratorium Eksperymentu Technologicznego w Katedrze Ceramiki na Wydziale Ceramiki i Szkła wrocławskiej ASP. Kuratorka wystaw zbiorowych i redaktorka publikacji związanych z projektami artystycznymi.

Zrealizowała 30 wystaw indywidualnych, w tym: Bożena Sacharczuk – Konteksty, w Muzeum Narodowym we Wrocławiu (2014). Jej prace znajdują się w m.in. zbiorach: Muzeum Narodowe, Wrocław; Muzeum Narodowe, Poznań; Muzeum Ceramiki, Faenza (Włochy); Muzeum Sztuki Współczesnej, Kiszyniów (Mołdawia); Centrum Ceramiki, Kohila (Estonia); kolekcja Galerii ON, Seul (Korea Płd.) oraz w prywatnych kolekcjach w kraju i zagranicą.

Od 2019 roku współpracuje na wyłączność z FINE ART GALLERY – Art of Ceramics.

Układy improwizowane

Autorka: Bożena Sacharczuk – profesor ASP we Wrocławiu, doktor habilitowana sztuk plastycznych
Kuratorzy: Bożena Sacharczuk, Krystyna Szczepaniak, Mirosław Jasiński, Tomasz Konior
Organizator: FINE ART GALLERY – Art of Ceramics
Miejsce: foyer Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia w Katowicach (NOSPR), pl. Wojciecha Kilara 1
Zdjęcia: Dzikie Studio / serwis prasowy organizatorów wystawy