Viola Śpiechowicz: „Zawsze miałam ochotę na interdyscyplinarność”
Czy ubranie może być jednocześnie obrazem, rzeźbą i przedmiotem codziennego użytku? Viola Śpiechowicz w kolekcji „Powiązana Rzeczywistość – Transformacja” pokazuje, że to możliwe. Premiera 27 października 2026 roku w Warszawie.
4
W projekcie „Powiązana Rzeczywistość” Viola Śpiechowicz wyszła od kolorowych nici – splątanych, nachodzących na siebie, układających się w abstrakcyjne kompozycje. Artystka potraktowała nici jak farby, a tkaninę jak malarskie płótno. Z czasem obrazy zaczęły przybierać inne formy, aż wreszcie stały się materiałem do tworzenia ubrań.
Najnowsza kolekcja projektantki zatytułowana „Powiązana Rzeczywistość – Transformacja” jest rozwinięciem interdyscyplinarnego przedsięwzięcia artystycznego, w którym spotyka się kilka dziedzin: malarstwo, rzeźba, wzornictwo i moda. Nie chodzi jednak wyłącznie o dekorowanie ubrań oryginalnymi wzorami. Viola Śpiechowicz eksperymentuje ze strukturą materiału, jego właściwościami i możliwościami konstrukcyjnymi.
Nigdy nie rozumiałam, dlaczego miałabym zachowywać jakąś gatunkową czystość. Łączenie sztuk wydawało mi się naturalne i oczywiste. Ciekawiło mnie wyjście w przestrzeń, lubiłam rzeźbę, a ona ma duży związek z konstrukcją ubrania. Kiedy je projektujesz, wyobrażasz sobie, jak będzie wyglądało z każdej strony, w ruchu, w różnych okolicznościach ekspozycyjnych. Tak więc czułam te połączenia zawsze i od zawsze miałam ochotę na interdyscyplinarność
– mówi Viola Śpiechowicz.
„Powiązana Rzeczywistość”: trzy oblicza jednej tkaniny
Proces powstawania kolekcji można podzielić na trzy etapy. Pierwszy jest najbliższy tradycyjnemu rzemiosłu artystycznemu. Projektantka ręcznie układa kolorowe nici, tworząc kompozycje, które następnie zamyka między dwiema warstwami jedwabiu. Każdy fragment wymaga osobnego opracowania, a powstałe w ten sposób tkaniny są niepowtarzalne. Uszyte z nich ubrania są pojedynczymi obiektami artystycznymi.
Drugi etap polega na przeniesieniu oryginalnych kompozycji na bawełnianą dzianinę. Drukowane wzory pozwalają wykorzystać malarskie motywy w bardziej codziennych, swobodnych fasonach oraz dodatkach.
Najbardziej zaawansowany technologicznie jest trzeci etap, w którym obrazy z nici zostają przetłumaczone na strukturę żakardu. W tym przypadku wzór nie jest nadrukowany, lecz powstaje podczas tkania.
We współpracy z fabryką Optex zostały opracowane materiały o szczególnych właściwościach. Żakard przeznaczony na stroje wizytowe został odpowiednio usztywniony, aby umożliwić budowanie przestrzennych form. Natomiast tkaninę na okrycia wierzchnie połączono z membraną, która zapewnia odporność na wnikanie wody, wiatr i zabrudzenia, nie ograniczając oddychalności.
Między rzeźbą a codziennością
Materiały mają eksperymentalny charakter, ale formy ubiorów pozostają tradycyjne. Płaszcze, kurtki i sukienki zachowują swoją rozpoznawalną funkcję, choć ich konstrukcja, proporcje i sposób układania się na sylwetce zdradzają zainteresowanie projektantki rzeźbą. Najważniejszym elementem pozostaje tkanina. Forma ubrań nie konkuruje z ekspresyjnymi wzorami, lecz pozwala im zaistnieć w przestrzeni i ruchu.
Nadzwyczaj ciekawa jest dla mnie interdyscyplinarność tej kolekcji, a jednocześnie rodzaj samoograniczenia narzuconego przez projektantkę co do formy prezentowanych ubrań
– mówi dr Janusz Noniewicz, szef Katedry Mody warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych.
Proszę zwrócić uwagę, że w zasadzie nie wychodzi ona poza klasyczne rozumienie konkretnych strojów: płaszcz to płaszcz, kurtka to kurtka, sukienka to sukienka. Nawet drapowania, rozcięcia, długości, wielowarstwowość – ujmujące i rozpoznawalne u Violi Śpiechowicz – mieszczą się w klasycznym rozumieniu mody. To bardzo dojrzała decyzja twórcza, gdyż główną rolę w tej kolekcji przejmuje nie forma, a tkanina, wzór.
Inspiracji do takiego podejścia można szukać w malarstwie abstrakcyjnym. Anna Wachta, kuratorka i prezes Fundacji Promocji Artystów Wachta Art, dostrzega w pracach, które tworzy Viola Śpiechowicz pokrewieństwo z twórczością amerykańskiego malarza Cy Twombly’ego, którego kompozycje opierały się na swobodnym geście, linii i pozornym chaosie.

Powiązania wykraczające poza modę
Projekt „Powiązana Rzeczywistość” nie sprowadza się do ubrań. W ramach przedsięwzięcia powstały także obrazy tekstylne oraz lumisfery – obiekty, w których kompozycje z nici zatopione są w żywicy epoksydowej i podświetlone LED.
Projekt znalazł wyraz również w literaturze. W 2024 roku ukazał się tom „Tęczowy żuk. Powiązana rzeczywistość w haiku” zawierający utwory 22 poetek i poetów oraz ilustracje, które stworzyła Viola Śpiechowicz.
Projektantka, absolwentka malarstwa na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu im. Mikołaja Kopernika w Toruniu, od lat porusza się między różnymi dziedzinami twórczości. Nowa kolekcja „Powiązana Rzeczywistość – Transformacja”, wywodząca się z multidyscyplinarnego projektu, zostanie zaprezentowana 27 października 2026 roku w showroomie Violi Śpiechowicz przy ul. Chopina 5B w Warszawie. Dwa dni później jedna z sukienek trafi na wystawę „Wieloznaczna. Fenomeny Warszawy” w Muzeum Warszawy.
Zdjęcia: serwis prasowy Violi Śpiechowicz


