„STOP! Anatomia relacji”. Malarstwo Anki Mierzejewskiej w Muzeum Uniwersytetu Wrocławskiego

„STOP! Anatomia relacji”, wystawa malarstwa Anki Mierzejewskiej zostanie otwarta 4 grudnia 2025 roku. Będzie prezentowana na pierwszym piętrze historycznej Wieży Matematycznej Muzeum Uniwersytetu Wrocławskiego. Potrwa do 26 maja 2026 r. Kuratorką ekspozycji jest Sylwia Kościelniak.

[…] Wypełniając pierwsze piętro Wieży Matematycznej dziełami Anki Mierzejewskiej, jednej z czołowych współczesnych artystek polskich, tworzymy najdoskonalszy – jak dotąd – wariant ‘strefy refleksji’ między doczesnością i absolutem. Strefa ta wiąże się ściśle z tym pierwszym światem, światem człowieka ‘cielesnego’: kruchego, lękliwego, poddawanego ciągłej opresji, zależnego od innych. Wiąże się jednak także z tym drugim, ‘lepszym’ światem, w którym człowiek przezwycięża swoją cielesność, odkrywając w powtarzalności biegu zdarzeń odwieczną, ‘kosmiczną’ harmonię natury. Mam nadzieję, że każdy gość naszego Muzeum przemyśli głębokie przesłanie tej wystawy. Nie zdziwiłbym się także, gdyby zechciał obcować z nią więcej niż jeden raz.

– pisze we wstępie do katalogu prof. dr hab. Jan Harasimowicz, Dyrektor Muzeum Uniwersytetu Wrocławskiego.

W Wieży Matematycznej prezentowane będą najnowsze obrazy Anki Mierzejewskiej, malarki, dla której ludzkie ciało i nasze wzajemne relacje od lat stanowią główny punkt odniesienia.

Anatomia relacji. Ciało jako język i jako pamięć

Kuratorska koncepcja wystawy „STOP! Anatomia relacji” opiera się na pracach z lat 2025, uzupełnionych o wybrane obrazy z 2018 i 2024 roku. Ciało jest dla artystki zarówno „narzędziem komunikacji niewerbalnej”, jak i medium, dzięki któremu „doznajemy zmysłami otaczającego nas świata”.

W ostatnich latach Mierzejewska szczególnie intensywnie przygląda się temu, co łączy człowieka z naturą. Stąd obecność motywu stóp – kontaktu z ziemią, punktem styku i zakorzenienia. Jej bohaterowie nie mają płci, wieku, rasy ani statusu. Są fragmentem większego kontinuum istnienia, jak piszą Deleuze i Guattari – elementami „kłącza”, w którym wszystko przenika się z wszystkim.

Artystka o swoim malarstwie: pokój, cisza, wewnętrzny dialog

W osobistej refleksji Mierzejewska podkreśla, że sztuka jest dla niej przestrzenią łączenia intelektu, duchowości i fizycznej energii gestu:

Maluję szeroko, płynnie, jakby obrazy powstawały w ruchu

Twórczość ostatnich lat koncentruje się na cyklu Piece of Peace, kontynuowanym również w 2025 roku. Malarka wyjaśnia:

Maluję nie wydarzenie, lecz stan – wewnętrzny pokój. (…) Nie ma tu broni ani konfrontacji. Jest zaufanie

Doświadczenia z dzieciństwa – dorastanie w realiach lat 80., lęk, brak wolności – łączą się u niej z wrażliwością współczesną, w której stale powraca temat niepokoju i konfliktu. Ataki Rosji na Ukrainę w 2014 r. i po 2022 r. otworzyły w jej twórczości nowy rozdział – pełen prób ochrony, wyciszenia i poszukiwania harmonii.

Ważną rolę odgrywają inspiracje filozofią Wschodu i praktykami komunikacji bez przemocy: od Krishnamurtiego po Marshalla Rosenberga. Artystka zauważa:

Widzę, jak bardzo potrzebna jest nauka komunikacji opartej na szacunku. (…) Teraz maluję ludzi, którym słowa nie są potrzebne – porozumiewających się ciszą, gestem, spojrzeniem

Forma, która koi: ruch, linia, czysta barwa

O kolorach mówi bardzo konkretnie. Po szarości PRL-u, zapamiętanej jako „stan umysłu”, wybiera barwy czyste, świetliste, inspirowane wodą – przestrzenią oczyszczenia i bezpieczeństwa.

W jej obrazach często pojawia się „szczelina” między formą a tłem – miejsce oddechu i autonomii, które towarzyszy jej od studiów. Dominuje linia, uproszczenie, ograniczona paleta, a jednocześnie gest pozostaje płynny, dynamiczny.

STOP. Gest sprzeciwu i zatrzymania

Tytuł wystawy nawiązuje do potrzeby zatrzymania się i wyciszenia w świecie nadmiaru, napięć i konfliktów. Jak czytamy w tekście kuratorskim, Mierzejewska „stara się ukoić zmysły, tworząc intymną przestrzeń w pełnym niepokojów świecie”.

Miejsce, które amplifikuje doświadczenie

Prezentacja w Wieży Matematycznej – miejscu, które samo w sobie jest znakiem pamięci i kontemplacji – wzmacnia odbiór malarstwa Anki Mierzejewskiej. Jej obrazy, pełne ciszy, drżenia i energii, w dialogu z barokową architekturą zyskują nowy wymiar: bliskości i transcendencji.

Ilustracje: dzięki uprzejmości Anki Mierzejewskiej