Polska Zagroda. Architektura, która opowiada historię

„Każdy projekt jest wyzwaniem, chęcią stworzenia czegoś unikalnego i pięknego, to wielka odpowiedzialność społeczna za kształtowanie przestrzeni w której żyjemy” – uważa Bogusław Barnaś z BXB studio, autor projektu Polska Zagroda.

Polska Zagroda to architektoniczna opowieść o dialogu nowoczesności z tradycją. Architektura staje się tu narzędziem budowania relacji między przeszłością a teraźniejszością, naturą a człowiekiem, funkcją a emocją.

Twórcza reinterpretacja wiejskiego gospodarstwa

Punktem wyjścia do stworzenia projektu była transformacja tradycyjnej zagrody wiejskiej w nowoczesną rezydencję mieszkalną. W miejscu pięciu budynków gospodarczych przeznaczonych do rozbiórki architekci zaprojektowali pięć przenikających się brył, współczesnych stodół, które razem tworzą dynamiczną, wieloplanową architekturę. Każda z nich ma własny charakter, funkcję i relację z otoczeniem, a jednocześnie wszystkie składają się na spójny, czytelny układ.

Nowy dom został zaprojektowany jako skończone, autonomiczne dzieło architektoniczne, ale jednocześnie, zgodnie z życzeniem inwestora, uwzględnia możliwość dalszego rozwoju założenia. Projekt zakłada bowiem przyszłą rekonstrukcję i modernizację historycznego domu, który pierwotnie miał zostać rozebrany.

Współczesne stodoły i krajobraz

Pozornie swobodnie rozmieszczone bryły zostały precyzyjnie zdefiniowane przez ukształtowanie terenu, orientację względem słońca oraz funkcjonalny program budynku. Masywna bryła garażu gra rolę bufora od strony drogi, natomiast ostatnia stodoła mieszcząca strefę dzienną i sypialnię otwiera się na dziki krajobraz drewnianym pomostem. To właśnie w tym miejscu stała historyczna stodoła, a jej ażurowy charakter został współcześnie zreinterpretowany w głównej przestrzeni dziennej.

Bryła kuchni została usytuowana tak, aby narożne okno pełniło funkcję swoistej wieży widokowej obserwującej strefę wejściową. Centralna bryła, z ornamentalną, transparentną ścianą, tworzy wyrazisty portal wejściowy. Pozostałe kubatury przeznaczone na pokoje dzieci i gabinety wciskają się pomiędzy istniejące drzewa, które starano się zachować w jak największym stopniu.

Każda stodoła została wykończona drewnem o zróżnicowanej strukturze, co stanowi nawiązanie do indywidualnego charakteru dawnych budynków gospodarczych.

Dom historyczny jako kolejny rozdział

Istotnym elementem koncepcji jest dom historyczny, zaplanowany jako przyszły etap inwestycji. Projekt zakłada przywrócenie jego pierwotnych proporcji, zniekształconych przez późniejsze przypadkowe dobudówki. Strefę wejściową podkreślono nowym zadaszeniem, inspirowanym drewnianą ornamentyką dawnego podcienia.

We wnętrzach przewidziano odsłonięcie oryginalnej czerwonej cegły oraz ekspozycję zrekonstruowanego pieca kaflowego w głównej, dwupoziomowej przestrzeni zamkniętej drewnianą konstrukcją dachu. Charakterystycznym rozwiązaniem jest całkowite przeszklenie ściany szczytowej, które otwiera dom na taras nowej części założenia i eksponuje jego konstrukcję na zewnątrz. Dom historyczny ma pełnić funkcję niezależnej przestrzeni gościnnej i hobbystycznej, zanurzonej w zieleni typowej dla wiejskiego krajobrazu.

Architektura w dialogu z naturą

Celem projektu nie było stworzenie budynku „nowoczesnego za wszelką cenę”, lecz zrównoważonej architektury będącej syntezą tradycji, krajobrazu i funkcji użytkowej. Architekci kierowali się harmonijnym podejściem do natury. Analizowali światło, cień, topografię terenu, istniejącą zieleń i infrastrukturę.

Duże przeszklenia zostały zabezpieczone ażurowymi elementami, zadaszeniami tarasów i zielenią, co ogranicza przegrzewanie wnętrz latem. Zachowano cenny drzewostan, a zaprojektowane kładki i pomosty na piętrze i parterze prowadzą użytkowników w głąb krajobrazu. Dostosowano je do naturalnych spadków terenu.

Strefy wejściowe nowego domu i przyszłej rekonstrukcji historycznej części zostały powiązane ornamentem czerpiącym z lokalnej historii. Ich usytuowanie w jednej osi wzmacnia dialog między tym, co dawne, a tym, co współczesne.

Proces projektowy i model architektoniczny

Polska Zagroda powstawała równolegle w kilku wymiarach: na papierze, w modelu cyfrowym oraz w fizycznym modelu architektonicznym, który ewoluował wraz z rozwojem koncepcji. To narzędzie było ważnym elementem we współpracy architektów oraz inżynierów na kolejnych etapach projektu.

Model architektoniczny stał się również głównym bohaterem animowanego filmu ArchiPaper autorstwa Rafała Barnasia z wytwórni Unique Vision Studio. Obraz, opowiadający historię projektu, został nagrodzony na wielu festiwalach filmowych.

Polska Zagroda. Architektura z tożsamością

Polska Zagroda to projekt wielowątkowy uwzględniający historię miejsca, lokalną tradycję, współczesne potrzeby użytkowe oraz możliwość dalszej ewolucji zabudowy. W filozofii projektowej BXB studio istotna jest relacja człowieka z naturą, osadzona w kontekście kulturowym, ale wyrażona współczesnym językiem architektury. Studio tworzy budynki trwałe, nieanonimowe, z duszą.

Zdjęcia: Rafał Barnaś / serwis prasowy BXB Studio