Polska kultura w Brukseli: to oni nas reprezentują

Polska Prezydencja w Radzie Unii Europejskiej to niepowtarzalna okazja do przedstawienia i wypromowania polskiej kultury. Zagraniczny program oficjalnie zainaugurowano w Brukseli 14 stycznia 2025 r. To w stolicy Belgii dzieje się i będzie się działo najwięcej. 23 stycznia otwarta zostanie wystawa Post Tourism Ady Zielińskiej w galerii La Nombreuse w ramach cyklu Fotografia – więcej niż rzeczywistość. Sztuka obrazowania będąca częścią Photo Brussels Festival.

Od stycznia do czerwca 2025 r. w ponad 20 europejskich państwach odbędzie się blisko 100 wydarzeń kulturalnych pod hasłem „Culture Sparks Unity”. Program przygotowany przez Instytut Adama Mickiewicza obejmie kraje członkowskie UE i państwa kandydujące: Serbię, Gruzję, Macedonię Północną i Mołdawię.

Rozszerzenie zasięgu programu poza kraje członkowskie wyróżnia program kulturalny polskiej Prezydencji. Jego cechą charakterystyczną jest też prezentacja dokonań artystów innych narodowości, którzy z różnych przyczyn – wojny, prześladowań – musieli opuścić swój kraj i tworzą obecnie w Polsce.  

Polska Prezydencja: wyjątkowe 6 miesięcy

Kultura jest naturalnym i silnym elementem polskiej prezydencji w radzie Unii Europejskiej. Zagraniczny program kulturalny opiera się na dialogu, różnorodności i wspólnej pracy na rzecz przyszłości. W jego centrum stoją młodzi artyści i artystki. To ich codzienna praca jest gwarantem realnej wymiany międzykulturowej, wolności słowa i poglądów. To fundament europejskiej tożsamości, świadomości obywatelskiej, nośnik podstawowych wartości demokratycznych. Dziś, zwracamy uwagą na młode twórczynie i twórców, ale też technologię, która w bezpośredni sposób wpływa na nasz sposób uczestnictwa w kulturze. Będziemy też pracować nad  mechanizmami, które wpływają na kształtowanie systemu, czyli organizacje zbiorowego zarządzania. To będzie wyjątkowe 6 miesięcy teraźniejszości, która będzie wpływała na przyszłość młodego pokolenia  – mówiła podczas inauguracji Marta Cienkowska, podsekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

W dniu uroczystej inauguracji programu kulturalnego otwarto wystawy przedstawiające polską sztukę i design w budynkach Rady Unii Europejskiej oraz Parlamentu Europejskiego. Prezentacja odbywa się pod hasłem „Regeneracja”.

Hasło to, jak wyjaśniają organizatorzy, jest: [p]ełne pozytywnej energii i skierowane ku przyszłości mówi o potrzebie dbania o wspólne zasoby, budowania odporności, międzyludzkiej i międzygatunkowej solidarności oraz poczucia bezpieczeństwa.

W najważniejszych przestrzeniach, w których odbywają się spotkania przedstawicieli państw członkowskich, siedzibach Rady UE – budynkach Justus Lipsius i Europa – można oglądać instalacje artystyczne Alicji Patanowskiej i Alicji Białej.

Przez całe pół roku, kiedy trwa Polska Prezydencja w Radzie Unii Europejskiej, w salach Rady eksponowane będą dzieła współczesnej polskiej sztuki i designu. Kuratorką ekspozycji jest Aleksandra Kędziorek.

Głównym motywem instalacji Alicji Patanowskiej We are the Weather (siedziba Rady UE, budynek Justus Lipsius) jest woda – symboliczne źródło życia oraz metafora międzygatunkowej współzależności. Praca Alicji Patanowskiej, artystki wizualnej i projektantki, składa się z trzech elementów, które tworzą narrację o konieczności współpracy i solidarności w obliczu globalnych wyzwań.

Fontanny opowiadają o zmianach klimatu z perspektywy wody. Kobaltowe „łapacze na wodę” przypominają, że woda jest bezcennym zasobem, który wymaga wspólnej troski i ochrony. Kompozycja z ceramicznych kafli układa się w wizualną opowieść o jej ograniczonej dostępności. Praca zachęca do refleksji nad wzajemną zależnością, solidarnością i współpracą, wartościami ważnymi w dążeniu do bezpiecznej i zrównoważonej przyszłości Europy

– wyjaśniają organizatorzy wydarzenia.

W swojej instalacji Underneath the Hard Ground, Soft Ground (siedziba Rady UE, budynek Europa) Alicja Biała wykorzystała technikę miedziorytu, do której podeszła w nowatorski sposób.

Na dwunastu mosiężnych panelach przedstawione są rośliny środkowoeuropejskie o regeneracyjnych właściwościach, których cykle wegetacyjne przypadają na kolejne miesiące roku. W stworzonym przez nie ogrodzie pojawiają się zarysy ludzkich postaci. Kompozycja staje się metaforą harmonii i równowagi w świecie, a lustrzane powierzchnie pracy sprawiają, że odbijający się w niej widzowie mogą poczuć się jej częścią

– opisują organizatorzy wystawy.

W Parlamencie Europejskim prezentowane są również dzieła polskich artystów ze zbiorów PE uzupełnione o prace wypożyczone z warszawskich galerii i od prywatnych kolekcjonerów. W gronie artystów, których dorobek twórczy można zobaczyć w Brukseli, są: Roman Artymowski, Alicja Bielawska, Zbigniew Rogalski, Emilia Kina, Zofia Kulik i Tomasz Tatarczyk.

W zaprojektowanych przez architektkę Katarzynę Baumiller przestrzeniach wypoczynku i cichej pracy w budynkach Justus Lipsius, Europa i Parlament Europejski znalazły się prace i produkty polskich projektantów, artystów i marek. Na długiej liście twórców i producentów, którzy reprezentują Polskę w Brukseli są: Agnieszka Bar, Alicja Bielawska, Bluba Studio (Kajetan Luteracki), Comforty (Maja Ganszyniec), Dérive, The Good Living & Co., Hasik Design, Malwina Konopacka, MOST (Barbara Janczak, Antonina Kiliś, Anna Libera, Ana Vostruchovaitė), Mozi Studio (Monika Gradzik), NODI x Witka Studio, Noti (Tomasz Augustyniak, Nikodem Szpunar), NÓW. Nowe Rzemiosło (Anna Bera, Jakub Święcicki), Pani Jurek, Rafa Ceramic (Ewa Baraniewska), SALAK Studio, Mati Sipiora, Siup Studio, SPLOT (Edgar Bąk, Dominika Krogulska-Czekalska, Zofia Strumiłło-Sukiennik), Studio Szpunar (Kamila Szpunar), Magdalena Szmydtke, Arkadiusz Szwed, ULTRAlight, ULUM, Vivid Colors Studio (Paweł Zajiczek), VZÓR Roman Modzelewski) oraz prace artystyczne i plakaty: Kaja Gadomska, Magdalena Komar, Alicja Patanowska, Małgorzata Szymankiewicz; Hekla Studio (Monika Proniewska, Paulina Ufnal), Marcelina Jarnuszkiewicz, Ada Jarzębowska, Olga Szczechowska, Ola Szpunar, Wall-being, Zoe (Małgorzata Gurowska, Agata Szydłowska).

Częścią prezentacji polskiej sztuki była także zakończona 17 stycznia 2025 r. wystawa „Kobiety na Wybory”, kuratorowana przez Olgę Adamkiewicz i Sylwię Chrabałowską z Fundacji Moc Kobiet. Kolekcja plakatów, które były przez pięć dni eksponowane w Parlamencie Europejskim, powstała w ramach ogólnopolskiej apolitycznej akcji profrekwencyjnej. Autorki prac, poprzez swoją sztukę, wsparły ideę aktywnego uczestnictwa w demokratycznych procesach.

Polski program kulturalny w Brukseli

• 23 stycznia – 23 lutego 2025 : Post Tourism – wystawa Ady Zielińskiej w galerii La Nombreuse (Photo Brussels Festival, Bruksela) w ramach cyklu Fotografia – więcej niż rzeczywistość. Sztuka obrazowania
• 5 lutego: Spotkanie autorskie Olgi Tokarczuk (Henry Le Boeuf Hall w Centrum Sztuk Pięknych Bozar, Bruksela)
• 14 – 15 lutego 2025: Unsound Festival (Terarken Hall w Centrum Sztuk Pięknych Bozar, klub Reset, Bruksela)
• 21 – 22 lutego 2025: Spektakl Agaty Siniarkiej „Null&Void” (Centrum sztuki Beursschouwburg, Bruksela)
• 5 marca: Solidarity on Screen: The Polish Presidency Film Review, NEW VOICES: Damian Kocur (kino w Centrum Sztuk Pięknych Bozar, Bruksela)
• 14 marca – 29 czerwca 2025: (PROGRAM TOWARZYSZĄCY) Wystawa Familiar Strangers, kuratorka: Joanna Warsza (Centrum Sztuk Pięknych Bozar, Bruksela)
• 25 marca: Stabat Mater w wykonaniu NOSPR i chóru NFM pod batutą Marin Alsop (Henry Le Boeuf Hall w CentrumSztuk Pięknych Bozar, Bruksela)
• 26 – 30 marca 2025: Solidarity on Screen: The Polish Presidency Film Review, CLOSE-UP: Małgorzata Szumowska & Michał Englert (kino w Centrum Sztuk Pięknych Bozar, Bruksela)
• 9 maja – 30 czerwca 2025: Prezentacja pracy Małgorzaty Mirgi-Tas (Królewskie Muzeum Sztuki i Historii, Bruksela)
• 18 czerwca: Koncert Tomasz Stańko Experience (Studio 4, Flagey, Bruksela)
• 24 czerwca: Gala zamykająca zagraniczny program kulturalny polskiej Prezydencji w Radzie UE – koncert wybitnego kontratenora Jakuba Józefa Orlińskiego, w ramach którego odbędzie się prawykonanie kompozycji Unity, stworzonej przez Aleksandra Dębicza z okazji polskiej Prezydencji w Radzie UE z udziałem uznanych polskich instrumentalistów (Studio 4, Flagey, Bruksela).

Informacje na temat całości zagranicznego programu kulturalnego polskiej Prezydencji można znaleźć na stronie prowadzonej przez Instytut Adama Mickiewicza: https://poland2025eu.culture.pl/.

Zdjęcia: Kuba Celej / serwis prasowy Instytutu Adama Mickiewicza