Polska architektura współczesna w Barcelonie. Projekty nominowane do Nagrody Miesa van der Rohe

Ekspozycja, której bohaterką jest polska architektura współczesna „Chronicle from Europe: Poland in the European Union Prize for Contemporary Architecture / Mies van der Rohe Awards” zaprezentuje wszystkie polskie realizacje nominowane do tej nagrody od 1996 roku do dziś. Będzie to pierwsza tak szeroka prezentacja polskiej architektury współczesnej pokazana w kontekście najważniejszego europejskiego wyróżnienia architektonicznego.

Wystawa potrwa od 12 maja do 7 czerwca 2026 roku. Została przygotowana w ramach programu EUmies Awards Days oraz Barcelona Capital Mundial de l’Arquitectura UNESCO–UIA 2026. Ekspozycja dokumentuje trzy dekady przemian, jakim była poddana polska architektura współczesna, od pierwszych nominacji po projekty, które stały się częścią europejskiego dyskursu architektonicznego.

Polska architektura współczesna i Nagroda Miesa van der Rohe

Nagroda Unii Europejskiej w Dziedzinie Architektury Współczesnej, znana jako Nagroda Miesa van der Rohe, przyznawana jest co dwa lata przez Fundació Mies van der Rohe oraz Unię Europejską. Jury wybiera spośród setek zgłoszeń z całego kontynentu czterdzieści wyróżnionych realizacji, pięciu finalistów i laureata Grand Prix.

Polska uczestniczy w konkursie od 1996 roku. W tym czasie polskie realizacje zdobyły jedną nagrodę główną, jedno miejsce finałowe oraz trzynaście wyróżnień w gronie czterdziestu najlepszych europejskich projektów.

Wystawa w Barcelonie pokazuje tę historię poprzez fotografie, rysunki oraz materiały filmowe, tworząc opowieść o zmianach, jakim podlega polska architektura współczesna po transformacji ustrojowej oraz jej obecności na międzynarodowej scenie.

Filharmonia w Szczecinie – polski zdobywca Grand Prix

Centralnym punktem ekspozycji jest Filharmonia im. Mieczysława Karłowicza w Szczecinie zaprojektowana przez hiszpańskie studio Estudio Barozzi Veiga. Budynek zdobył Grand Prix w konkursie o Nagrodę Miesa van der Rohe w 2015 roku.

Projekt został wyłoniony w międzynarodowym konkursie architektonicznym w 2007 roku. Charakterystyczna biała bryła filharmonii, wykonana z mlecznobiałego szkła i pionowych aluminiowych elementów, nawiązuje do rytmu historycznej zabudowy Szczecina — stromych dachów kamienic oraz wertykalnych podziałów elewacji.

Wnętrza budynku utrzymano niemal całkowicie w bieli. Monumentalne spiralne schody oraz geometryczna sala koncertowa stały się jednym z najbardziej rozpoznawalnych przykładów intrygujących rozwiązań, których dostarcza polska architektura współczesna. Filharmonia pozostaje także jedynym polskim obiektem obecnym na liście dwustu najważniejszych dzieł architektury współczesnej według przewodnika C.Guide.

Muzeum Katyńskie w Warszawie wśród finalistów

Drugą kluczową realizacją prezentowaną na wystawie jest Muzeum Katyńskie autorstwa BBGK Architekci przygotowane we współpracy z artystą Jerzym Kaliną. Projekt był finalistą w konkursie o Nagrodę Miesa van der Rohe w 2017 roku.

Muzeum powstało na terenie Cytadeli Warszawskiej i poświęcone jest pamięci ofiar zbrodni katyńskiej. Architekci poprowadzili narrację poprzez linearny układ przestrzeni — od placu ze stu symbolicznymi drzewami, przez ekspozycję w kaponierze i tunel z czarnego betonu, aż po finałową szczelinę przecinającą mur cytadeli.

Projekt operuje ograniczoną paletą materiałów takich jak: beton, gips i cegła. Unika dosłownej symboliki na rzecz architektury o silnym emocjonalnym oddziaływaniu.

Od POLIN po Wydział Radia i Telewizji w Katowicach

Na wystawie pokazano również trzynaście polskich realizacji, które znalazły się na short liście Nagrody. Wśród nich są, m.in.: Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, Muzeum Śląskie, Centrum Informacji Naukowej i Biblioteka Akademicka czy Wydział Radia i Telewizji Uniwersytetu Śląskiego.

Ekspozycja obejmuje także mniej oczywiste realizacje infrastrukturalne i sakralne, takie jak przystanek kolejowo-tramwajowy Wrocław-Maślice, drewniany kościół w Tarnowie oraz brama Cmentarza Rakowickiego w Krakowie.

Rozwinięcie projektu pokazanego wcześniej w Polsce

Barcelońska odsłona wystawy jest rozwinięciem projektu zaprezentowanego po raz pierwszy w 2019 roku w Katowicach, a następnie na warszawskich bulwarach wiślanych. Obecna wersja została rozszerzona o projekty z kolejnych edycji nagrody oraz osadzona w szerszym europejskim kontekście.

Kuratorami wystawy są Marcin Szczelina oraz Ivan Blasi. Szczelina jest krytykiem architektury i twórcą platformy ArchiSnob, natomiast Blasi od lat związany jest z Fundació Mies van der Rohe jako koordynator nagrody.

Chronicle from Europe: Poland in the European Union Prize for Contemporary Architecture / Mies van der Rohe Awards
Casa de l’Arquitectura
12 maja – 7 czerwca 2026
Kuratorzy: Marcin Szczelina i Ivan Blasi
Organizatorzy: Fundació Mies van der Rohe, Instituto Polaco de Cultura w Madrycie oraz Konsulat Generalny RP w Barcelonie
Więcej informacji o wystawie można znaleźć na stronie: EUmies Awards