Dom jak rzeźba, w zielonej dzielnicy Krakowa
Na krakowskiej Woli Justowskiej powstał Dom Biały – nowoczesna willa autorstwa pracowni UCEES o wyrazistej, minimalistycznej formie z dopracowanym detalem i ekologicznymi rozwiązaniami.
3
Nowoczesna willa wyrosła w wyjątkowym miejscu. Wola Justowska od lat uchodzi za najbardziej prestiżową dzielnicę mieszkaniową Krakowa. Określana bywa mianem „krakowskiego Beverly Hills” – nie bez powodu. Położona jest z dala od centrum, w bezpośrednim sąsiedztwie Lasu Wolskiego, krakowskiego zoo i Kopca Piłsudskiego. To spokojna, zielona część miasta.
Właśnie w tej okolicy, przy kameralnej ulicy Leona Chwistka, inwestor zdecydował się na budowę nowego domu. Na działce znajdował się wcześniej budynek z końca lat 80., przypominający letniskową daczę. Obiekt ten został rozebrany, a pozyskany materiał wykorzystano ponownie – jako kruszywo do nowej konstrukcji, której wymagała nowoczesna willa.
Projekt nowego domu nawiązuje w subtelny sposób do historii miejsca. Autorem wcześniejszego budynku, jak i dwóch sąsiadujących obiektów, był nieżyjący już architekt Zbigniew Włodecki. Jednym z nich jest modernistyczna willa z 1972 r., położona tuż przy granicy działki. Nowa realizacja nie odwołuje się bezpośrednio do stylu sąsiednich budynków, lecz została zaprojektowana z myślą o harmonijnym współistnieniu z zastaną zabudową – szczególnie z willą Włodeckiego.
Nowoczesna willa w duch Chwistka
Inspiracją dla architektów z UCEES była również sztuka patrona ulicy Leona Chwistka, a zwłaszcza jego obrazy „Miasto I” i „Miasto II”. Zestawienie modernistycznej estetyki i geometrycznej dyscypliny pozwoliło nadać formie architektonicznej symboliczny wymiar.
Dom Biały powstał jako nowoczesna willa miejska. Bryła z płaskim dachem, osadzona na planie niemal idealnego kwadratu, nawiązuje do fundamentów poprzedniego budynku. Architekci chcieli stworzyć formę, która przyciąga uwagę, prowokuje i nie boi się kontrastu, z wyraźnym rysem modernistycznym.
Monolityczna, biała bryła budynku została wzniesiona z betonu i pokryta panelami GRC wykonanymi z białego cementu z dodatkiem włókna szklanego. Płyty te – trójwymiarowe i precyzyjnie dopasowane – tworzą całą elewację, od cokołu po dach. Takie podejście pozwoliło zrezygnować z blacharki, gzymsów i jakichkolwiek elementów wykończeniowych z innych materiałów, poza szkłem w oknach i balustradach, które są niemal niewidoczne.
Architektura willi powstawała jak rzeźba, przez „wycinanie” z kubicznej masy: cofnięte piętro, wklęsłe łupiny przypominające soczewki, podcienia i tarasy, starannie zaprojektowane detale. Rytmicznie ułożone panele tworzą wizualną całość – są jak układanka, której struktura ujawnia się przy bliższym przyjrzeniu się.
Precyzja wykonania i zamiłowanie do detalu widoczne są od styku płyt elewacyjnych, przez wkomponowanie stolarki, po kontynuację motywów na ogrodzeniu i w zagospodarowaniu terenu. Słupki, brama, furtka – wszystko utrzymane w jednolitej estetyce betonu i szkła.
Mimo minimalistycznej formy bryła emanuje bogactwem środków wyrazu. Subtelne detale ujawniają się dopiero oglądane z bliska, a starannie zakomponowane przestrzenie: kaskadowe tarasy, przemyślane przesłony i widoki na przestrzał nadają budynkowi scenograficzny charakter. Od strony ogrodu forma otwiera się, natomiast od strony ulicy przyjmuje bardziej zamknięty, rzeźbiarski wyraz.
Ważnym elementem projektu były rozwiązania proekologiczne. Zastosowany cement TioCem, który wchodzi w skład paneli GRC, wykazuje właściwości fotokatalityczne – neutralizuje tlenki azotu obecne w powietrzu. To jedna z pierwszych realizacji jednorodzinnych w Polsce, w której wykorzystano tę technologię.
Zrównoważony charakter inwestycji podkreślono również poprzez ponowne wykorzystanie materiałów z rozbiórki, pełne zachowanie istniejącego drzewostanu, a także wdrożenie systemów wentylacji z odzyskiem ciepła, paneli fotowoltaicznych, zbiorników na deszczówkę i zielonych tarasów. Inteligentne systemy zarządzania energią, oświetleniem i podlewaniem podnoszą standard proekologiczny i technologiczny domu.
Pracownia: UCEES
Autorzy projektu: arch. Marek Szpinda, arch. Piotr Uherek
Współpraca: arch. Gabriela Doroż
Powierzchnia użytkowa: 490 m²
Kubatura: 2 660 m³
Realizacja: 2024
Fasada GRC: KROE
Zdjęcia: Paweł Ulatowski
