Nowe w kolekcji. Heliografiki Karola Hillera w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie

Kolekcja Muzeum Narodowego w Warszawie powiększyła się o dwie heliografiki Karola Hillera Kompozycja heliograficzna (XXVII) oraz Kompozycja heliograficzna (XLII). Zakup prac był możliwy dzięki programowi Kolekcje Sztuki Współczesnej Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego i stanowi jeden z istotnych działań kolekcjonerskich Muzeum w 2025 roku.

Pozyskane dzieła pochodzą z lat 30. XX wieku i powstały w autorskiej, eksperymentalnej technice Hillera sytuującej się na styku grafiki, malarstwa i fotografii. Dwie nowe heliografiki Karola Hillera uzupełniają już istniejący w MNW zespół prac artysty, obejmujący m.in. osiem wcześniejszych heliografik, obrazy temperowe, drzeworyt oraz tekę z ekslibrisami. W ten sposób kolekcja pozwala dziś pełniej prześledzić ewolucję jego poszukiwań formalnych i ideowych.

Heliografika była wynalazkiem Hillera z końca lat 20. XX wieku. Artysta pracował na płycie celuloidowej, na której malował białą temperą, a właściwy obraz powstawał w procesie naświetlania na papierze fotograficznym. Technika ta wpisywała się w popularne w okresie międzywojennym eksperymenty bezkamerowe z materiałem światłoczułym, ale jednocześnie zachowywała wyraźnie indywidualny charakter. Sam Hiller szczegółowo opisał swoje poszukiwania w artykule Heliografika jako nowy rodzaj techniki graficznej, opublikowanym w 1934 roku na łamach redagowanego przez niego czasopisma „Forma”.

Heliografiki Karola Hillera

Przez ponad dekadę pracy w tej technice Hiller stworzył cykl dzieł o dużej różnorodności formalnej – od kompozycji abstrakcyjnych i geometrycznych, przez konstruktywistyczne, po bardziej organiczne, biologizujące i surrealizujące. Dwie heliografiki Karola Hillera zakupione przez MNW charakteryzują się bezprzedmiotowymi, aluzyjnymi formami, zakorzenionymi w konstruktywizmie, puryzmie oraz nurtach abstrakcji biologicznej. To prace, które dobrze oddają napięcie między rygorem formy a swobodą eksperymentu, tak istotne dla międzywojennej awangardy.

Zakup heliografik Hillera ma także wymiar rynkowy i symboliczny. Prace artysty pojawiają się na rynku niezwykle rzadko, a możliwość ich pozyskania stanowiła dla Muzeum wyjątkową okazję. Jednocześnie decyzja ta wpisuje się w szersze tendencje muzealne polegające na dowartościowywaniu nienormatywnych, eksperymentalnych technik artystycznych oraz praktyk wykraczających poza klasyczne podziały mediów.

Pozyskanie heliografik Hillera to kolejny przykład konsekwentnej polityki kolekcjonerskiej MNW w obszarze sztuki nowoczesnej i współczesnej. W ostatnich miesiącach do zbiorów Muzeum trafiły również fotografie Bogdana Konopki i Evy Rubinstein, rzeźba Aliny Szapocznikow oraz wybór polskiej ceramiki użytkowej z lat 50. i 60. XX wieku z kolekcji Beaty Bochińskiej. Informacje o nowych nabytkach sukcesywnie udostępniane są w serwisie Cyfrowe MNW, co zapewnia publiczny dostęp do zasobów instytucji.

Zakup heliografik został dofinansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

Ilustracje: serwis prasowy Muzeum Narodowego w Warszawie