Otwarcie Muzeum Igora Mitoraja w Pietrasancie. To w tym mieście rzeźbiarz odnalazł dom

Muzeum Igora Mitoraja w Pietrasancie upamiętnia życie i twórczość rzeźbiarza, który związał ponad trzy dekady życia z włoskim miastem. Powstałe w zrewitalizowanej hali targowej muzeum ma być nie tylko placówką prezentującą dzieła artysty, lecz także centrum kreatywności, przestrzenią dialogu, miejscem artystycznych rezydencji. Długo oczekiwane i wielokrotnie przekładane otwarcie instytucji odbędzie się 6 czerwca 2026 roku.

Miasto i miłośnicy twórczości artysty czekali na ten moment od lat. W mieście wspomnienie Igora Mitoraja jest żywe. Spacerując, można podziwiać prace wyeksponowane w przestrzeni publicznej, przejść wzdłuż muru odgradzającego od ulicy posiadłość, w której mieszkał artysta. Znad muru, z gąszczu zieleni, wyglądają fragmenty rzeźb. Ulica, przy której stoi dom rzeźbiarza prowadzi na cmentarz, gdzie zmarły w 2014 roku Mitoraj, zgodnie ze swoją wolą, jest pochowany.

W pamięci mieszkańców jest niezatarte wspomnienie wizyt artysty w kawiarni Michelangelo przy Piazza Duomo i czasu, który spędzał w mieszczącej się nieopodal domu rzeźbiarza restauracji, gdzie do dziś wisi zdjęcie jednej z jego prac. Na obrzeżach miasta od 2006 roku działa Atelier Mitoraj. Dyrektor artystyczny Atelier Luca Pizzi, w udzielonym designdoc.pl w październiku 2025 roku w Pietrasancie wywiadzie, opowiada o związkach twórcy z miastem:

Tu znajdowały się jego dom i pracownia. Mieszkał w Pietrasancie przez wiele lat. Była dla niego schronieniem i źródłem twórczej energii. Przywołam jego słowa: „Miasto, które dzisiaj kocham najbardziej, to Pietrasanta. Miejsce, w którym absolutnie czuję się najlepiej – to moje laboratorium”. W tym atelier powstawały rzeźby, które później trafiały do galerii i przestrzeni publicznych na całym świecie. Od śmierci artysty atelier pozostało w niemal niezmienionym kształcie. Wciąż czuć w nim jego obecność, jego ducha. Naszym zadaniem jest strzec tej pamięci.

Pietrasanta, dom artysty

Igor Mitoraj urodził się w Oederan w Saksonii, dorastał w Polsce, tworzył m.in. w Paryżu, jednak to właśnie Pietrasanta stała się jego domem. To z tym miastem związał znaczną część swojego życia. Artysta osiedlił się w Pietrasancie na początku lat 80. ze względu na renomę lokalnych warsztatów kamieniarskich i odlewni oraz bliskość słynnych kamieniołomów w Carrarze.

Przez ponad trzy dekady Igor Mitoraj tworzył w mieście uznawanym za jedną z europejskich stolic rzeźby, nazywanym „małymi Atenami” lub „miastem artystów”. W Pietrasancie w różnych okresach pracowali m.in. Fernando Botero, Magdalena Abakanowicz czy Krzysztof M. Bednarski.

To tutaj powstawały monumentalne marmurowe i odlane w brązie prace Igora Mitoraja, które dziś można podziwiać w przestrzeniach publicznych na całym świecie. Pietrasanta odwdzięczyła się artyście szczególnym uznaniem – w 2001 roku przyznała mu honorowe obywatelstwo.

Muzeum Igora Mitoraja – nowe życie modernistycznej hali

Zamiast budować nowy obiekt, zdecydowano się na adaptację istniejącej w mieście budowli. Na siedzibę muzeum wybrano dawną halę targową przy Via Oberdan. W modernistycznym budynku z lat 60. XX wieku przez lata znajdowało się miejskie targowisko, a po nim supermarket.

Projekt przebudowy przygotowała mediolańska pracownia OBR Open Building Research. Prace prowadził zespół w składzie: Paolo Brescia, Tommaso Principi,
Diego Ballini, Paola Berlanda, Andrea Casetto, Francesco Cascella, Lorenzo Mellone, Carlo Rivi, Marco Tedesco, Nina Tescari i Cristina Testa. Architekci zachowali charakter budynku i wpisali nową funkcję w zastaną tkankę architektoniczną.

Chcieliśmy zachować i wydobyć walory dawnej zadaszonej hali targowej, zbudowanej z samonośnych modułów żelbetowych zaprojektowanych przez Tito Salvatoriego w latach 60. XX wieku. Jednocześnie postanowiliśmy usunąć wszystkie późniejsze ingerencje, aby uzyskać możliwie największą przestronność i otwartość widokową wnętrza. Trójnawową strukturę budynku potraktowaliśmy jako jednolitą, otwartą i elastyczną przestrzeń muzealną, którą można łatwo dostosowywać do różnorodnych scenariuszy ekspozycyjnych

– opisują autorzy projektu.

Wykorzystanie połączeń konstrukcyjnych dużych, samonośnych elementów pozwoliło nam na swobodę w projektowaniu ekspozycji i eksplorowaniu wszystkich trzech wymiarów przestrzeni – długości, szerokości i wysokości. Dzięki podwieszeniu dzieł do konstrukcji nośnej powstaje wrażenie, jakby prace unosiły się w przestrzeni muzeum, co zapewnia jednocześnie elastyczne i łatwe do modyfikowania rozwiązanie wystawiennicze

– twierdzą architekci z pracowni OBR Open Building Research.

Na powierzchni około 2500 metrów kwadratowych powstały przestrzenie ekspozycyjne, sale edukacyjne i miejsca przeznaczone do organizacji wydarzeń kulturalnych. Twórcy projektu podkreślają, że muzeum ma być otwartą przestrzenią spotkań, a nie jedynie typową placówką muzealną.

Architekci z pracowni OBR Open Building Research ściśle współpracowali przy projekcie Muzeum Igora Mitoraja z Jeanem-Paulem Sabatiém, spadkobiercą artysty oraz z Atelier Mitoraj.

Muzeum jest ważnym projektem, który obejmuje adaptację budynku i przygotowanie przestrzeni wystawienniczych, aby jak najlepiej przedstawić Igora Mitoraja i jego sztukę. My natomiast strzeżemy dziedzictwa i zajmujemy się konserwacją jego dorobku artystycznego oraz prowadzimy archiwum mistrza, a także promujemy jego sztukę na świecie poprzez wystawy i projekty kulturalne w miejscach historycznych, muzeach oraz w wartościowych przestrzeniach miejskich i w otoczeniu natury

– wyjaśnia Luca Pizzi, dyrektor artystyczny Atelier Mitoraj.

Kolekcja przekazana Włochom

Trzon muzealnego zbioru stanowią dzieła przekazane państwu włoskiemu przez Jeana-Paula Sabatiégo. W kolekcji znalazło się około siedemdziesięciu prac obejmujących: rzeźby, modele, szkice oraz materiały archiwalne dokumentujące proces powstawania dzieł Igora Mitoraja.

Zwiedzający muzeum będą mogli prześledzić drogę twórczą artysty – od pierwszych koncepcji po monumentalne realizacje, które przyniosły mu międzynarodową sławę. Wśród eksponatów znajdą się zarówno prace wykonane w marmurze, jak i rzeźby odlane w brązie – prace, w których Mitoraj podejmował dialog z tradycją antyku.

Jeszcze przed oficjalnym otwarciem przed budynkiem ustawiono monumentalną rzeźbę „Grande Toscano”, a przy wejściu zaprezentowano wielkoformatowy rysunek „Fresk” przybliżający charakter ekspozycji.

Więcej niż muzeum jednego artysty

Choć instytucja nosi imię Igora Mitoraja, nie będzie jedynie muzeum jednego artysty. Odbywać się tu będą wystawy czasowe, projekty badawcze, działania edukacyjne oraz rezydencje artystyczne.

W założeniu ma to być miejsce poświęcone nie tylko spuściźnie polskiego rzeźbiarza, lecz także współczesnej rzeźbie, relacjom między sztuką a rzemiosłem oraz tradycjom artystycznym regionu Versilia. To istotne, ponieważ Pietrasanta od dziesięcioleci przyciąga twórców z całego świata, a lokalne warsztaty i odlewnie są ważną częścią europejskiej kultury materialnej. W mieście w dniu otwarcia Muzeum Igora Mitoraja odbędzie się wielka sześciogodzinna fiesta. Władze miasta spodziewają się siedmiuset gości.

Ważny moment dla polskiej kultury

Otwarcie Muzeum Igora Mitoraja w Pietrasancie ma znaczenie wykraczające poza lokalny kontekst. To rzadki przypadek, gdy zagraniczna instytucja kultury jest stworzona w hołdzie polskiemu artyście. Muzeum wpisuje się tym samym w historię obecności polskich twórców w międzynarodowym obiegu kultury.

W designdoc.pl przeczytać można także m.in. wywiad z Luką Pizzim, dyrektorem artystycznym Atelier Mitoraj w Pietrasancie.

Zdjęcia: Jacek Marczewski