Międzynarodowe Triennale Tkaniny w Łodzi. Znamy laureatów

Międzynarodowe Triennale Tkaniny w Centralnym Muzeum Włókiennictwa w Łodzi uznawane jest za największe i najstarsze na świecie wydarzenie poświęcone sztuce tkaniny współczesnej. Tegoroczna edycja ma szczególny wymiar – Triennale obchodzi 50-lecie i w ciągu pół wieku historii ugruntowało swoją pozycję jednego z najważniejszych forów artystycznego dialogu ponad granicami.

Na wystawie można zobaczyć dzieła twórców z 42 państw, wybrane spośród ponad 1600 zgłoszeń. Ekspozycja ukazuje niezwykłą różnorodność tkaniny jako medium artystycznego – od monumentalnych gobelinów, przez przestrzenne instalacje, po eksperymentalne obiekty z pogranicza sztuki, designu, nowych mediów i technologii.

Hasło przewodnie 18. Triennale – „Dekonstrukcja/Rekonstrukcja” – odzwierciedla napięcia i przemiany współczesnego świata, zarówno w sferze społecznej, jak i kulturowej. Dekonstrukcja rozumiana jest tu jako proces uważnego rozkładania rzeczywistości na części i odkrywania ukrytych znaczeń, a rekonstrukcja jako akt naprawy i tworzenia nowych jakości.

Z tych jednostkowych opowieści wyłania się artystyczny obraz świata pełnego sprzeczności i niepewności, a także głęboka refleksja nad współczesnością i wizja alternatywnej przyszłości

– podkreśla kuratorka 18. MTT Marta Kowalewska.

Wystawa pokazuje, że pytania o tożsamość, pamięć, historię czy relację człowieka z naturą są uniwersalne, choć przybierają różne formy w zależności od pochodzenia i doświadczeń twórców. Różnorodność perspektyw sprawia, że Międzynarodowe Triennale Tkaniny pozostaje jednym z najważniejszych forów dla współczesnej tkaniny artystycznej na świecie i przestrzenią otwartego dialogu między artystami.

Laureaci 18. Międzynarodowego Triennale Tkaniny

Złoty Medal otrzymała Aziza Kadyri (Uzbekistan) za pracę Jej scena (II), Srebrny Medal – Łukasz Wojtanowski (Polska) za Procesję Bożego Ciała (zieloną), natomiast Brązowy Medal zdobyła Charlott Markus (Holandia/Szwecja) za Przepierzenie #8 (chmury i ekrany dźwiękowe), Iteracja II.

Aziza Kadyri, uzbecka artystka wizualna związana z Londynem, tworzy eksperymentalne tkaniny i stroje, sztukę performance oraz projekty wykorzystujące nowe technologie. W jej twórczości kluczowe miejsce zajmuje praca zespołowa i działania partycypacyjne w społecznościach lokalnych. Kadyri współtworzy feministyczny kolektyw Qizlar, wierny zasadom intersekcjonalności i dążeniom do zmiany społecznej.

Artystka eksploruje tematy migracji, tożsamości, dekolonizacji, feminizmu i utraty języka. W swoich działaniach wykorzystuje technologie XR/AR/VR oraz sztuczną inteligencję, badając ich potencjał w kontekście artystycznym i społecznym.

Jej nagrodzona praca Her Stage (II) traktuje ciało jako nośnik pamięci i niespełnionych marzeń. Narracja odnosi się do historii babci artystki, która w latach 50. XX w. zrezygnowała z marzenia o karierze tancerki ludowej, by sprostać oczekiwaniom społecznym. Kadyri, wykorzystując narzędzia cyfrowe – uczenie maszynowe, AI i śledzenie ruchu ciała – tworzy choreografię łączącą gesty babci z tradycyjnym tańcem uzbeckim.

Nagrodzony Srebrnym Medalem Łukasz Wojtanowski to artysta łączący malarstwo z technikami zdobienia tkaniny, zwłaszcza batikiem i haftem. Ukończył Wydział Malarstwa ASP w Krakowie. W swojej praktyce posługuje się metodą wielowarstwowej rekonstrukcji – powrotów i nawarstwiania znaczeń, które prowadzą do pogłębionego obrazu osobistych i społecznych narracji. Praca Procesja Bożego Ciała (zielona) (2023) inspirowana jest religijną celebracją i jej wizualną oprawą – od złocistych haftów po strusie pióra baldachimów. Artysta czerpie z literatury i krytyki religijnej, łącząc wątki duchowe i estetyczne w wielowarstwową tkaninę symboliczną.

Zdobywczyni Brązowego Medalu Charlott Markus to szwedzka artystka wizualna mieszkająca w Amsterdamie. Jej praktyka koncentruje się na tym, co „pomiędzy” i „ukryte”. Interesują ją niewidoczne struktury społeczne i emocjonalne, a także akt świadomego patrzenia. Markus porusza się między poetyckością a konfrontacją, często wykorzystując tekstylia jako nośnik znaczeń.

Studiowała psychologię i teologię na uniwersytecie w Lund, następnie ukończyła Gerrit Rietveld Academie w Amsterdamie. Jej książka artystyczna Some Things Bleak (Fw:Books, 2022) otrzymała wyróżnienie Best Dutch Book Designs 2022 i była prezentowana w Stedelijk Museum.

Nagrodzona praca Przepierzenie #8 (chmury i ekrany dźwiękowe), Iteracja II (2023) to instalacja dźwiękowa złożona z zasłon pochodzących z nieczynnego szpitala psychiatrycznego Zon & Schild w Hebronie. Każda z zasłon opatrzona jest etykietą z numerem sali i piętra. Pomiędzy fałdami rozbrzmiewa głos artystki, płynący z ośmiu głośników. Praca subtelnie zaciera granice między mówiącym a słuchaczem, między „ja” a „innym”.

Wystawy towarzyszące i wydarzenia specjalne

Jubileuszowej edycji Triennale towarzyszy wystawa „Portale rizomatyczne: drogi poznania”, kuratorowana przez Bukolę Oyebode-Westerhuis, prezentująca twórczość artystek z różnych krajów Afryki. Kuratorka w centrum stawia doświadczenia kobiet, sprzeciwiając się patriarchalnym narracjom i podkreślając wartość kobiecej pracy, wiedzy i światopoglądu.

W muzeum prezentowana jest także instalacja „Tkająca Inteligencja” autorstwa Agnieszki Pilat – artystki, której obrazy pojawiły się w filmie Matrix. W przestrzeni CMWŁ autonomiczny robot Basia firmy Boston Dynamics, sterowany przez artystkę, tworzy gobelin metodą tuftingu, łącząc tradycję rzemiosła z nowymi technologiami i stawiając pytania o miejsce człowieka w erze sztucznej inteligencji.

Program Triennale obejmuje również oprowadzania, spotkania z artystami, performance’y, debaty i warsztaty edukacyjne. Wystawa potrwa do 12 kwietnia 2026 r.

50 lat sztuki włókna

Zainicjowane w 1975 r. przez Centralne Muzeum Włókiennictwa w Łodzi, Międzynarodowe Triennale Tkaniny to jedno z najważniejszych wydarzeń promujących współczesną sztukę włókna. Od pięciu dekad łączy ono tradycję z nowoczesnością, kultywując rzemiosło i eksperymentując z formą.

Tegoroczna edycja pokazuje, że tkanina pozostaje żywym, aktualnym medium zdolnym do komentowania współczesności, a artystki i artyści z całego świata nadal odnajdują w niej sposób na dekonstrukcję i rekonstrukcję rzeczywistości.

Zdjęcia: serwis prasowy organizatora MTT