Kostiumy w filmie „Lalka”. Szyk i konwenanse w Łazienkach Królewskich

W świecie wykreowanym w filmie „Lalka” w reżyserii Macieja Kawalskiego strój ma znaczenie szczególne. Jest jednym ze sposobów komunikowania pozycji społecznej, zamożności, przynależności społecznej i aspiracji bohaterów. Moda podlega też konwenansom, które wyznaczają granice zachowania i określają role przypisane przedstawicielom poszczególnych warstw społecznych.

Właśnie na ten aspekt zwraca uwagę wystawa „Szyk i konwenanse. Kostiumy z filmu «Lalka»” prezentowana od 16 września do 13 grudnia 2026 roku w Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie.

Ekspozycja pozwala przyjrzeć się kostiumom znacznie dokładniej, niż jest to możliwe podczas projekcji filmu. Na pierwszy plan wychodzą konstrukcja stroju, faktura materiałów oraz detale: hafty, koronki i aplikacje. Kostium staje się w ten sposób samodzielnym obiektem – efektem pracy projektowej i rzemieślniczej, a jednocześnie narzędziem służącym budowaniu filmowej postaci.

32 kostiumy z najnowszej ekranizacji

Na wystawie znalazły się 32 kostiumy zaprojektowane przez Katarzynę Lewińską i Tomasza Ossolińskiego. Towarzyszą im nakrycia głowy autorstwa Marty Galik oraz obuwie wykonane przez pracownię Vandy Novak.

Wśród prezentowanych realizacji są stroje najważniejszych bohaterów filmu. Można zobaczyć kostiumy Izabeli Łęckiej, granej przez Kamilę Urzędowską, oraz Stanisława Wokulskiego, w którego wcielił się Marcin Dorociński.

Na ekspozycji znaleźć można również stroje Kazimiery Wąsowskiej, granej przez Marię Dębską, hrabiny Joanny Karolowej, w którą wciela się Krystyna Janda, prezesowej Zasławskiej granej przez Maję Komorowską oraz pani Meliton, której rolę gra Agata Kulesza.

Zestawienie kostiumów różnych postaci pozwala spojrzeć na filmową interpretację społeczeństwa opisanego przez Bolesława Prusa. Ubiór staje się jednym ze środków opowiadania o hierarchiach, różnicach majątkowych i zasadach rządzących życiem towarzyskim.

„Lalka” wraca do Łazienek Królewskich

Wybór miejsca ekspozycji ma szczególne znaczenie. Łazienki Królewskie są częścią zarówno literackiej, jak i filmowej historii „Lalki”.

W powieści Bolesława Prusa park jest scenerią spotkań Stanisława Wokulskiego i Izabeli Łęckiej. Z czasem to samo miejsce weszło do historii ekranizacji książki. W Łazienkach realizowano zdjęcia do serialu „Lalka” w reżyserii Ryszarda Bera z 1977 roku. Niemal pół wieku później filmowcy pojawili się tutaj ponownie – podczas pracy nad najnowszą adaptacją powieści „Lalka” w reżyserii Macieja Kawalskiego.

W filmie zobaczyć można także historyczne wnętrza królewskiej rezydencji: Pałac na Wyspie, Pałac Myślewicki oraz Starą Oranżerię. Wystawione kostiumy wracają więc do przestrzeni, które na ekranie współtworzą świat bohaterów Prusa.

Między literaturą, kinem i rzemiosłem

„Szyk i konwenanse” można czytać na kilku poziomach. To z jednej strony prezentacja kostiumografii najnowszej ekranizacji jednej z najważniejszych polskich powieści, z drugiej – opowieść o znaczeniu ubioru w społeczeństwie końca XIX wieku. Wystawa kieruje też uwagę na samo rzemiosło: konstrukcję kostiumów, materiały, sposób ich wykończenia oraz detale, które podczas oglądania filmu mogą pozostać niezauważone.

Historyczne wnętrza Łazienek dodają tej prezentacji kolejny kontekst. Literatura, architektura i współczesne kino spotykają się w miejscu związanym z powieścią „Lalką” od ponad stu lat – najpierw na kartach książki, później w kolejnych ekranizacjach.

Wystawa towarzyszy kinowej premierze filmu „Lalka”, która zaplanowana jest na 30 września 2026 roku.

Wystawa: „Szyk i konwenanse. Kostiumy z filmu «Lalka»”
Miejsce: Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie
Termin: 16 września – 13 grudnia 2026
Premiera filmu „Lalka”: 30 września 2026