Dom dzieło totalne
Wystawa „Jutka” w Objekt Gallery opowiada o domu jako zbiorze znaczeń, a nie przedmiotów. Odwołuje się do stylu zakopiańskiego i myśli Stanisława Witkiewicza. Ukazuje współczesny design w dialogu z tradycją, rzemiosłem i codziennymi rytuałami zamieszkiwania.
3
To już ostatnie dni, by obejrzeć świąteczno-noworoczną wystawę „Jutka” w Objekt Gallery. Ekspozycja w kameralnej galerii na warszawskim Powiślu odbiega od typowych okazjonalnych wystaw, jakie organizowane są w okresie świąteczno-noworocznym. Współwłaścicielka galerii i zarazem kuratorka wystawy Aleksandra Krasny skłania widzów do refleksji nad domem rozumianym jako spójny zbiór znaczeń – przestrzeń, w której forma, materiał, gest i rytuał pozostają w nieustannym dialogu.
Punktem wyjścia do stworzenia koncepcji ekspozycji był styl zakopiański, jedna z pierwszych prób stworzenia polskiego języka designu. Styl ten, którego wyznacznikami są: rzeźbione drewno, podhalańskie motywy i jakość rękodzieła przejawiał się w różnych sferach i oferował wizję domu totalnego, interpretowanego jako całość, w której architektura, meble i detal są spójne.
Dziedzictwo Witkiewicza. Laboratorium formy
U źródeł stylu zakopiańskiego leżały idee Stanisława Witkiewicza. To on dostrzegł w architekturze Podhala nie folklorystyczną ciekawostkę, lecz myśl, którą warto kontynuować i wizję przyszłości. Drewniana chata była w jego ujęciu strukturą dramatyczną, a ornament – zapisem emocji, napięć i deformacji. Podhale funkcjonowało jako żywe laboratorium formy, w którym proporcje mogły być celowo zachwiane, a konstrukcja – ekspresyjna.
Do tej tradycji odwołuje się „Jutka”. W przestrzeni galerii znajdujemy obiekty będące świadectwami tamtych idei. Są regał i stół autorstwa Krześlarza – wykonane w latach 70. XX wieku z litego, politurowanego i dłutowanego drewna przez stolarza rzeźbiarza Wojciechowskiego oraz fotel zaprojektowany przez Stanisława Witkiewicza. Obiekty te nie są jednak traktowane jak muzealne eksponaty, lecz stanowią zachętę do współczesnej rozmowy.
Tradycja odczytana na nowo
Zaproszeni do udziału w wystawie artyści nie rekonstruują stylu zakopiańskiego ani nie cytują go wprost. Interesuje ich to, co w tradycji pozostaje żywe: technika, rytuał, gest. Folklor staje się tu katalizatorem poszukiwań, a rzemiosło – narzędziem służącym do budowania nowej, współczesnej intymności. Dom jawi się jako przestrzeń relacji, nie dekoracji.
Istotnym elementem narracji jest scenografia Agnieszki Owsiany, instalacja wykonana ze słomy splecionej niczym współczesna jutka lub podłaźniczka.
Ten surowy, misternie wiązany obiekt przywraca słomie status znaku codziennego rytuału i materialnej metafory, która łączy sferę domową z obrzędowością. Przypomina o tym, że święto i codzienność nie są od siebie oddzielone, obie te rzeczywistości przeplatają się i dopełniają, jedna nie może istnieć bez drugiej.
Jutka i podłaźniczka
Oba pojęcia odnoszą się do dawnych ludowych form bożonarodzeniowych dekoracji w Polsce, starszych niż znana dziś choinka. Jutka to regionalna, „domowa” i obrzędowa forma ozdoby silnie związana z kulturą Podhala i Karpat. Była to konstrukcja wykonana ze słomy (czasem z dodatkiem gałązek), forma przestrzenna: wiązka, kula, stożek lub rozbudowany obiekt. Umieszczano ją w izbie, często w miejscu symbolicznym – na przykład nad stołem, w świętym kącie. Jutka stanowiła znak rytuału i wspólnoty, a nie tylko ozdobę. Używana do jej wykonania słoma – materiał codzienny, „z pola” – symbolizował: urodzaj i cykl natury, pracę ludzkich rąk oraz połączenie sacrum i profanum, święta i codzienności.
Z kolei podłaźniczka była to gałąź lub czubek drzewa. Zawieszano je czubkiem do dołu. Dekoracje te, uważane za poprzedniczki choinki, symbolizowały życie i ochronę.
Ekosystem znaczeń
„Jutka” w Objekt Gallery opowiada o domu jako ekosystemie znaczeń, o tym, co dziedziczymy, co przekształcamy i jak budujemy własne formy zamieszkiwania. Wystawa stawia pytanie o rolę współczesnego designu: czy może on być rozmową nie tylko różnych estetyk, lecz także pokoleń? Odpowiedź nie jest jednoznaczna, ale właśnie w tym tkwi siła tego projektu – w wielości interpretacji, w mnogości dróg którymi może podążyć myśl pobudzona stworzonym w galerii mikro światem.
Artyści
Na wystawie prezentowane są prace takich artystów jak: Jan Ankiersztajn, Paweł Grunert, Aleksandra Hyz, Daniel Lemanowski, Paweł Olszczyński, Aleksander Oniszh, Agnieszka Owsiany, Monika Patuszyńska, Karolina Pawłowska, Basia Pruszyńska, Roser, Filomena Smoła, Studio Speculo, THER, Aleksandra Zawistowska.
Wystawa „Jutka”
Kuratorka: Aleksandra Krasny
Miejsce: Objekt Gallery
Czas: do 16 stycznia 2026 r.
Zdjęcia: Daria Szczygieł / serwis prasowy Objekt Gallery
