Języki z wody. Zwycięski projekt Pawilonu Polskiego na 61. Biennale Sztuki w Wenecji

Decyzja o zwycięstwie projektu Języki z wody zapadła 20 sierpnia 2025 roku w siedzibie Zachęty – Narodowej Galerii Sztuki, podczas obrad jury II etapu konkursu na kuratorski projekt wystawy w Pawilonie Polskim. Spośród 95 zgłoszeń to właśnie instalację audio-wideo Języki z wody uznano za propozycję najlepiej odpowiadającą wyzwaniom współczesnej refleksji artystycznej. Kuratorkami wystawy są Ewa Chomicka i Jolanta Woszczenko, a w realizację projektu zaangażowani są także: Chór w Ruchu, Alicja Czyczel, Aleksandra Gryka oraz Magda Mosiewicz.

Komunikacja poza językiem mówionym

Wystawa Języki z wody koncentruje się na formach porozumiewania się, które wykraczają poza język mówiony oraz antropocentryczną perspektywę. Punktem odniesienia dla projektu są język migowy Głuchych oraz dźwięki wielorybów – złożone systemy komunikacji oparte na ciele, ruchu, geście, rytmie i rezonansie.

Artyści i artystki pytają, w jaki sposób te formy porozumiewania się mogą stać się inspiracją do budowania nowych relacji, wspólnot i wyobrażeń świata – takich, które łączą to, co dotąd pozostawało rozdzielone: ludzkie i pozaludzkie, słyszalne i niesłyszalne, widzialne i odczuwane przez ciało.

Aranżacja Pawilonu Polskiego ma łączyć sztuki wizualne, muzykę i choreografię, tworząc środowisko doświadczenia, w którym głos, gest i ruch splatają się w jeden proces komunikacyjny – nie jako przekaz informacji, lecz jako praktyka bycia razem.

Uzasadnienie jury

Jury konkursu w uzasadnieniu wyboru podkreśliło wagę projektu i jego potencjał społeczny oraz artystyczny:

Zwycięski projekt Języki z wody został wybrany za podjęcie wyzwania komunikacji inspirowanej życiem więcej-niż-ludzkim. Zgłębiając język migowy Głuchych i sposoby porozumiewania się wielorybów, stawia pytania o możliwości budowania nowych relacji i wrażliwości, które przekraczają granice niedostępnych sobie światów. Eksperymentując z różnymi formami wypowiedzi, praca poszerza horyzonty wyobraźni społecznej dotyczącej prawa do uczestnictwa we wspólnym świecie. Mówi o marzeniu porozumienia się poprzez gesty i ciało.

Konkurs i skład jury

Jury powołane przez Ministrę Kultury i Dziedzictwa Narodowego obradowało w składzie: Marta Czyż, Dorota Jarecka, Donata Jaworska, Magdalena Komornicka, Emilia Orzechowska, Agnieszka Pindera, Stanisław Ruksza, Joanna Sokołowska, Piotr Stasiowski, Urszula Święcicka oraz Olga Wysocka. Wchodząca w skład jury Matylda Taszycka była nieobecna podczas obrad II etapu.

Jako projekt rezerwowy wybrano propozycję Zaćmienie zgłoszoną przez Natalię Sielewicz z udziałem Agnieszki Polskiej.

Pawilon Polski na Biennale 2026

Wystawę Języki z wody będzie można oglądać w Pawilonie Polskim w Wenecji od 9 maja do 22 listopada 2026 roku w ramach 61. Międzynarodowej Wystawy Sztuki. Organizatorką Pawilonu Polskiego jest Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki, a udział Polski w Biennale finansuje Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Zespół projektu

Bogna Burska – artystka wizualna i autorka tekstów dramatycznych, profesorka Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. W swojej twórczości bada cielesność, pamięć, emocje i społeczne narracje, zestawiając estetykę z tym, co wykluczane i niekomfortowe. W ostatnich latach koncentruje się na zagadnieniach komunikacji i prób wzajemnego zrozumienia w kontekście zmieniających się ekosystemów.

Daniel Kotowski – artysta i performer, którego praktyka koncentruje się wokół doświadczenia Głuchych, języka, komunikacji oraz biopolityki. Bada granice cielesności i ekspresji poza dominującym porządkiem mowy. Prezentował swoje prace m.in. w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, Zachęcie oraz w Berlinie.

Ewa Chomicka – kuratorka, antropolożka kultury i facylitatorka kierująca Laboratorium Praktyk Muzealnych w Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN. Tworzy interdyscyplinarne projekty na styku sztuki, badań, aktywizmu i ekologii.

Jolanta Woszczenko – kuratorka związana z Centrum Sztuki Współczesnej Łaźnia w Gdańsku zainteresowana eksperymentalnymi formami filmowymi oraz procesami komunikacji pomiędzy mediami i dyscyplinami sztuki.

Chór w Ruchu – eksperymentalny chór społeczny działający na styku muzyki, performance’u, sztuk wizualnych i pracy z przestrzenią jako narzędziami budowania wspólnoty.

Alicja Czyczel, Aleksandra Gryka i Magda Mosiewicz wnoszą do projektu doświadczenie choreograficzne, kompozytorskie i filmowe, poszerzając pole wystawy o wątki ekologiczne, performatywne i społeczne.

Języki z wody zapowiadają się jako jedna z najbardziej wielowymiarowych polskich realizacji ostatnich lat – wystawa, która zamiast mówić o komunikacji, proponuje jej doświadczenie.