Tam gdzie ciało może odpocząć, przekształcać się i odnaleźć własną formę

Jakub Łączny zaprezentuje ekspozycję z cyklu „The Lake Boy”/„Chłopiec Jeziorny” w ramach jednego z najbardziej prestiżowych festiwali designu na świecie. Tegoroczna edycja London Design Festiwal odbędzie się w dniach 12-20 września, a wystawę publiczność festiwalowa będzie mogła oglądać 12 i 13 września.

Ekspozycja przedstawia autorski projekt Jakuba Łącznego stanowiący refleksję nad procesem kształtowania ciała oraz współczesnej tożsamości męskiej. Projekt opiera się na holistycznym rozumieniu ciała jako przestrzeni nieustannej transformacji. Łączny sięga po różnorodne media – światło, malarstwo, film, ceramikę i stal. Przy użyciu tych środków wyrazu tworzy wielowarstwową instalację, w której poszczególne elementy przenikają się i współtworzą architekturę wnętrza. Każde medium funkcjonuje zarówno jako autonomiczna forma artystyczna, jak i część spójnego środowiska przestrzennego.

Jakub Łączny odnosi się do idei symbiocenu i hydrodziedzictwa. Interpretuje i opisuje proces formowania męskiego ciała oraz tożsamości, poddając je holistycznej i transcendentnej kreacji. Postprodukcja filmowa, obrazy malarskie, ceramika o organicznych plamach i formach przypominających rozlewające się, pulsujące tafle wody, a także blacha malowana na przeciwległym płótnie techniką „rażącego” akrylu tworzą wielowymiarową przestrzeń, w której artysta dotyka niepowtarzalnych momentów granicy, siły i widzenia. Poszczególne realizacje wchodzą w dialog z architekturą wnętrza, stając się nie tylko autonomicznymi obiektami, lecz także elementami współtworzącymi doświadczenie przestrzeni.

Ze względu na relacje, w jakie realizacje wchodzą z przestrzenią, w zespole pracującym z artystą nad tym projektem istotną rolę odegrała architektka wnętrz Monika Staniec, konsultantka scenografii.

– Bardzo lubię ten moment, kiedy przestrzeń przestaje być tłem dla sztuki, a zaczyna uczestniczyć w jej odbiorze – wyznaje Monika Staniec.

Wyczerpującą analizę ekspozycji znajdujemy w tekście kuratorki wystawy Magdaleny Komborskiej-Łącznej, która pisze: „Jakub Łączny wpisuje swoją praktykę artystyczną w obszar posthumanizmu, hydrodziedzictwa oraz refleksji nad wpływem wody na formowanie ciała i męskiej tożsamości, a także na kreowanie wspólnej przestrzeni. Łączny reżyseruje obrazy sytuujące się na styku filmowego kadru i malarstwa. Z jednej strony, za pomocą wodnych struktur i cząsteczek światła, opisuje proces samoorganizacji materii; z drugiej – uwypukla estetykę zaangażowanego ciała i jego środowiska.

Artysta zwraca uwagę na właściwości wody i jej udział w procesach organizowania materii. Woda, poprzez swoją zdolność do nieustannego przepływu, adaptacji i dopasowania, staje się modelem relacji pomiędzy organizmem a światem zewnętrznym. To właśnie pomiędzy stabilnością a płynnością, formą a przemianą, kształtuje się ciało i jego tożsamość.

Film autorski

W czasach niepewności związanej z ciałem, jego wizerunkiem i sposobami jego kształtowania artystę fascynują aktorzy amerykańskiego kina dramatycznego, podejmujący wymagające role. Ich męskość, pozostająca w opozycji do estetyki manosfery, nie opiera się na dominacji, lecz na ochronie własnej osobowości – fundamencie aktorskiego warsztatu.

Jakub Łączny tworzy filmy autorskie i formy zbliżone do monodramu, w których ciało aktora staje się narzędziem ekspresji, ale również przestrzenią napięcia, kontroli i regeneracji. Wprowadza widza w stan odczuwalnej męskiej równowagi, poszukując jej pomiędzy siłą a wrażliwością, dyscypliną a podatnością na zmianę.

Łączny po raz kolejny zaprasza do roli aktorskiej sportowca. W jego praktyce ciało wytrenowane staje się nie tylko obiektem obserwacji, lecz także aktywnym uczestnikiem dramaturgii filmu.

Artysta przygląda się świadomości ciała podczas wysiłku fizycznego, umiejętności samoobserwacji oraz praktykom sensorycznym. Ciało nie jest tu jedynie przedmiotem treningu – pozostaje żywym, samoregulującym się organizmem, który nieustannie odbudowuje skórę, adaptuje się i ewoluuje. Regeneracja staje się procesem obserwowania własnych granic i reagowania na zmieniające się warunki.

W poprzedniej realizacji „Co 40 sekund decyzja” Łączny podejmował temat kontaktu ciała z przestrzenią wody, wskazując na znaczenie uważności, przygotowania oraz szacunku wobec żywiołu. Woda staje się w niej zarówno symbolem odwagi i zaproszeniem do przekroczenia własnej granicy, jak i żywiołem przemiany – momentem przejścia i nowego początku. Zetknięcie z wodą wymaga jednak odpowiedniego przygotowania ciała: świadomości jego możliwości, ograniczeń i sposobu reagowania na strukturę środowiska.

Ten wątek znajduje kontynuację w najnowszej realizacji. Film utrwala pracę wytrenowanego ciała podczas jednego, powtarzalnego ćwiczenia – martwego ciągu. Realizacja wykorzystuje stalową blachę dachową jako powierzchnię projekcji. Wyświetlane na niej kadry rejestrują moment podnoszenia ciężaru i ekstremalnego obciążenia ciała mężczyzny, który mierzy się ze sztangą o wadze 150 kg. Powtarzalność ruchu, ciężar i napięcie mięśni tworzą zapis fizycznej granicy, ale także momentu koncentracji i samoobserwacji.

Wysiłek ciała koresponduje z umieszczoną pod stalową blachą ceramiczną, czarną taflą – przypominającą rozlaną, pofałdowaną powierzchnię ekranu. Jest ona jednocześnie artefaktem, materią i czymś organicznym: przywołuje skojarzenia z ikrą, zalążkiem i budulcem wcielonym w architektoniczną powierzchnię. Zestawienie tych materiałów ustanawia napięcie pomiędzy ciężarem i płynnością, konstrukcją i organicznością, wysiłkiem i regeneracją.

Charakterystyczną dla swojej praktyki postprodukcję filmową Łączny przenosi następnie na dwa obrazy malarskie. Tym razem rezygnuje z intensywnego, scenicznego światła, pozwalając materii obrazu pracować w bardziej wyciszonej przestrzeni. Malarska blacha, zestawiona z przeciwległym płótnem i wykonana w technice „rażącego” akrylu, dotyka niepowtarzalnych momentów granicznych: granicy siły, wytrzymałości i widzenia. Obraz staje się przedłużeniem wysiłku – jego śladem, zapisem napięcia i próbą zatrzymania chwili, w której ciało znajduje się na granicy własnych możliwości.

W obu realizacjach sportowiec pozostaje więc kimś więcej niż wykonawcą zadania. Staje się aktorem własnej fizyczności – ciałem przygotowanym do spotkania z żywiołem, ciężarem i przestrzenią. Łączny buduje w ten sposób dramaturgię pomiędzy treningiem a doświadczeniem, pomiędzy kontrolą a poddaniem się materii. Zarówno woda, jak i ciężar stają się narzędziami poznania ciała: sprawdzają jego gotowość, uczą uważności i otwierają możliwość przemiany.

Poezja regenerująca

Projekt wystawy opiera się na autorskiej metodzie autokreacji. Jakub Łączny analizuje proces formowania się męskiego „ja” oraz cielesności, odnajdując punkty styczne z biografią i twórczością Stanisława Grochowiaka.

W jego dramaturgii spotyka się z poezją brzydoty – z obrazem ciała zmagającego się z rzeczywistością, ale jednocześnie zdolnego do przemiany i autokreacji. Grochowiak, poprzez unikatowość męskiego doświadczenia, oddaje poetykę człowieka-artysty, który nieustannie negocjuje własną obecność w świecie. Szczególne znaczenie ma tutaj cykl liryczny „Zabawy chłopięce”, w tym wiersz „Chłopiec jeziorny”. Motyw jeziora staje się punktem wyjścia do refleksji nad pamięcią ciała, dorastaniem, męskością i krajobrazem jako przestrzenią kształtowania tożsamości.

Dizajn dobrego miejsca

Wystawa łączy malarstwo wielkoformatowe z nowatorskim filmem, scenografią obrazów oraz wielowymiarowymi realizacjami świetlnymi. Jest autorską eksploracją relacji z lokalnym i „udomowionym” przez artystę krajobrazem jeziora Dominickiego. Motyw jeziorny staje się tutaj symbolem tożsamościowym – miejscem pamięci, regeneracji i zakorzenienia.

Łączny zwraca się nie ku abstrakcyjnemu pojęciu „miasta”, lecz ku „miejscom porowatym” – przestrzeniom, które pozwalają na przepływ, kontakt i negocjowanie granicy pomiędzy ciałem a środowiskiem. Wystawa pyta o to, jak usprawniać ciało poprzez holistyczną praktykę pozostawania w symbiozie z naturą oraz jak budować przestrzeń odpowiadającą potrzebom własnego ciała i psychiki.

Wątki te są szczególnie istotne w rozumieniu miejsca jako środowiska zamieszkania, regeneracji i autokreacji. Autor włącza do ekspozycji ceramikę Black Desire, której nieregularne, płynne formy przywołują skojarzenia z pływającymi plamami cieczy, kroplami lub śladami ociekającego potu.

Ceramika, malarstwo, film i światło wzajemnie się przenikają, tworząc przestrzeń o płynnych granicach. Za pomocą światła artysta modeluje wnętrze i nadaje mu zmienną atmosferę. Formy malarskie przestają być wyłącznie obrazami – stają się również elementami architektury, symbolami zarówno lekkości, jak i stabilności, a także modułami potencjalnego wnętrza. W ten sposób wystawa staje się projektem dobrego miejsca: przestrzeni, w której ciało może odpocząć, przekształcać się i odnaleźć własną formę.

Jakub Łączny – biogram artysty

Jakub Łączny – artysta malarz, twórca sztuk wizualnych i autor filmów, operator, postproducent oraz kolorysta. Edukację artystyczną rozpoczął w rodzinnym Lesznie w Galerii MBWA. Studiował na Wydziale Grafiki Wyższej Szkoły Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi, gdzie w 2003 roku uzyskał licencjat z Komunikacji Audiowizualnej w pracowni prof. Józefa Robakowskiego. Swoją edukację kontynuował w Instytucie Sztuk Wizualnych w Zielonej Górze oraz na Uniwersytecie Artystycznym w Poznaniu, gdzie pracował w pracowniach malarskich dr. Dominika Lejmana i prof. zw. P.C. Kowalskiego. W 2009 roku uzyskał dyplom z malarstwa. Studiował również w Dartington College of Art w Wielkiej Brytanii. W 2020 roku otrzymał stopień doktora na Akademii Sztuk Pięknych im. Władysława Strzemińskiego w Łodzi. Obecnie jest kierownikiem Pracowni Formy Malarskiej Instytutu Malarstwa i Rysunku Akademii Sztuk Pięknych im. Władysława Strzemińskiego w Łodzi oraz wykładowcą Politechniki Łódzkiej.

Swoje realizacje prezentował podczas licznych wydarzeń artystycznych w Polsce i za granicą, m.in. Fringe Warszawa, 2024 (Leonarda Art Gallery), Łódź Design Festival RE (Łódź, 2022), ART&DESIGN Festival (Łódź, 2023) oraz MODESSQE „PERFEKCJONIŚCI” (Warszawa, 2018). Jest również dwukrotnym laureatem konkursowych ekspozycji 15. i 23. Prezentacji rodzinnego środowiska artystycznego w Lesznie.

Jego twórczość była prezentowana m.in. w Galerii Sztuki w Legnicy, Kolonii Artystów w Gdańsku, BWA Galerii Sanockiej, BWA Jelenia Góra, Galerii LOOK, Leonarda Art Gallery, Filharmonii Łódzkiej, Piwnicy Pod Baranami w Krakowie, Fabryce Trzciny w Warszawie, Galerii S35 w Łodzi, Galerii Konkret, BWA w Olsztynie, Galerii Kobro w Łodzi, Galerii ATH w Bielsku-Białej, na Żelaznej 54 w Warszawie, w Galerii Jatki, a także w przestrzeniach wystawienniczych przy Köpenicker Str. 96 w Berlinie oraz w Chemnitz w Niemczech.

Równolegle rozwija działalność filmową. Jest operatorem, postproducentem oraz autorem korekcji kolorystycznej. Filmy z jego udziałem prezentowane były m.in. podczas 7. PLAY POLAND FILM FESTIVAL, gdzie w 2021 roku w Edynburgu odbyła się międzynarodowa premiera filmu Pamiętaj o obietnicy lepszego jutra, a także podczas festiwalu CAMERIMAGE 2019 – filmu Ostatni Swing w reżyserii T. Garncarka, dokumentu poświęconego Witoldowi Sobocińskiemu, wybitnemu operatorowi filmowemu, współpracującemu m.in. z Andrzejem Wajdą, Wojciechem Jerzym Hasem i Romanem Polańskim. Jego realizacje prezentowano również w ramach WE ARE EUROPE (Łódź, 2018), IV Mediations Biennale w Poznaniu (2018) oraz w Muzeum Kinematografii w Łodzi, gdzie w 2026 roku zaprezentowano film dokumentalny Zmontowane życie Lidii Z. w reżyserii Andrzeja Sapiji, z korekcją kolorystyczną autorstwa Jakuba Łącznego.

W swojej twórczości malarskiej artysta podejmuje zagadnienia związane z posthumanizmem, strukturą i prędkością światła, hydrodziedzictwem, makrostrukturami oraz ich wpływem na kształtowanie ciała, tożsamości i miejsc wspólnych. Interesuje go relacja pomiędzy jednostką a otaczającymi ją strukturami – zarówno materialnymi, biologicznymi, jak i technologicznymi.

Jego głównymi obszarami działalności są malarstwo i film, które często pozostają ze sobą w ścisłej relacji formalnej i narracyjnej. Łącząc obraz, światło, kolor i ruch, artysta tworzy jednolite, świetliste, wielkoformatowe przestrzenie oraz opowieści sytuujące się na styku osobistego doświadczenia i mikrohistorii.

Artysta: Jakub Łączny
Kuratorzy: Magdalena Komborska-Łączna, Zbigniew Olszyna, Kuba Szkudlarek
Konsultantka scenografii: Monika Staniec
Reżyseria i scenariusz, zdjęcia i postprodukcja: Jakub Łączny
Światło: Tytus Diakun, Dawid Znyk
Ostrzyciel: Kajetan Kachel
Aktor: Sebastian Chrząszcz
Trener: Jakub Cholewiński
Identyfikacja wizualna: Mariusz Andryszczyk
Partnerzy: Ceramika Paradyż S.A., Magazyn SZUM, Instytut Polski w Londynie, Galeria MBWA w Lesznie
Organizator: PUBLISH ART
Producent: PUBLISH ART
Zadanie publiczne jest współfinansowane ze środków Samorządu Województwa Wielkopolskiego.
Czas trwania wystawy 12–13 września 2026, Southwark
TradeStars, Copperfield St, London SE1 0EA
London Design Festival, 2026