Chełmoński w Krakowie. Czy 195 dzieł artysty znowu przyciągnie tłumy?
Od jutra w Gmachu Głównym Muzeum Narodowego w Krakowie będzie można oglądać ostatnią z trzech wystaw monograficznych, których bohaterem jest Józef Chełmoński.
3
Czy wystawa Chełmoński w Krakowie będzie tak wielkim frekwencyjnym sukcesem, jak dwie poprzednie odsłony? Krakowska ekspozycja Chełmoński to zwieńczenie wieloletniego projektu realizowanego przez Muzea Narodowe w Warszawie, Poznaniu i Krakowie – wspólnego przedsięwzięcia, które przyniosło pierwszą w historii tak kompleksową prezentację dorobku jednego z najważniejszych malarzy polskiego realizmu.
Wystawa dzieł Józefa Chełmońskiego, zorganizowana przez trzy muzea o statusie narodowych instytucji kultury, to przedsięwzięcie bezprecedensowe, należące do najważniejszych wydarzeń w historii polskiego muzealnictwa. Obok siebie znajdą się prace artysty rozproszone dotąd w kolekcjach publicznych i prywatnych, w kraju i za granicą. Choć należą one do kanonu polskiej historii sztuki, nie doczekały się dotąd tak wszechstronnej prezentacji
– stwierdza prof. dr hab. Andrzej Szczerski, dyrektor MNK.
Na ekspozycji w Krakowie prezentowanych jest 195 dzieł – obrazów olejnych, akwarel, rysunków i szkiców. Zestaw prac uzupełniono o dwa pastele – portrety Chełmońskiego autorstwa Leona Wyczółkowskiego oraz przedstawienie córki artysty, Wandy Chełmońskiej, pędzla Olgi Boznańskiej.
Dzięki zgromadzeniu na jednej ekspozycji prac rozproszonych, pochodzących z kolekcji publicznych i prywatnych, krajowych i zagranicznych, wystawa ukazuje niespotykany dotąd przegląd twórczości malarza.
Chełmoński tematycznie
Zwiedzający mają możliwość odkrycia trzech głównych nurtów tematycznych – ekspresji, relacji z naturą oraz przedstawień wiejskiego życia. Pierwsza ze stref, ulokowana centralnie, skupia się na dynamicznych scenach z zaprzęgami – w tym na dotąd nieeksponowanym „Powrocie z balu” z kolekcji prywatnej. Druga, po lewej stronie sali, poświęcona jest przedstawieniom polskiej wsi. Wśród nich prezentowane są m.in. „Babie lato”, „Burza” i „Bociany”. Trzecią część ekspozycji wypełniają obrazy, które ukazują wrażliwość artysty na przyrodę – m.in. „Odlot żurawi” i „Noc gwiaździsta”.
Każda z sekcji została wzbogacona o rysunki i studia na papierze – szkice przygotowawcze i dokumentujące proces powstawania obrazów olejnych. Kuratorka wystawy, dr Aleksandra Krypczyk-De Barra wyjaśnia:
Staraliśmy się, by zwiedzanie umożliwiało kontakt z twórczością artysty, bez jej szufladkowania i kategoryzowania. Wielość i równorzędność możliwych interpretacji najlepiej pozwoli każdemu i każdej z nas odpowiedzieć sobie na pytanie: jaki jest mój Chełmoński?
Odwiedzający mogą również skorzystać z czterech ścieżek tematycznych – hipologicznej, etnograficznej, ornitologicznej i konserwatorskiej. Zostały one opracowane przez ekspertów i stanowią uzupełnienie klasycznych komentarzy kuratorskich. Wystawie towarzyszy audioprzewodnik przygotowany przez Anetę Chmielińską, autorkę rodzinnego podcastu „Dzikoprzygody”. Opowiada on o 22 zjawiskach przyrodniczych, które Chełmoński uwiecznił w swojej twórczości.
Na wystawie dostępne są kody QR odsyłające do artykułów w Wikipedii, które powstały w ramach projektu WikiChełmoński realizowanego we współpracy z Wikimedia Polska i Muzeum Narodowym w Poznaniu.
Równolegle w Sukiennicach prezentowana jest ekspozycja Czwórka. O konserwacji i badaniach obrazu Józefa Chełmońskiego. Pokazuje ona kulisy prac konserwatorskich nad jednym z najbardziej znanych dzieł artysty. Obraz „Czwórka”, ze względu na swoje rozmiary, nie został przeniesiony do Gmachu Głównego – wystawa poświęcona temu płótnu jest jednak dostępna w ramach jednego biletu, jako integralna część programu. Jak mówi prof. dr hab. Andrzej Szczerski, dyrektor MNK:
Twórczość Chełmońskiego zostanie pokazana z perspektywy najnowszych badań, zarówno w dziedzinie historii sztuki, jak i konserwacji, potwierdzając tym samym, jak ważna jest aktualizacja historycznego kanonu i przedstawianie go z wykorzystaniem metod, jakimi dziś dysponuje muzealnictwo.
Efektem wieloletniego projektu muzeów narodowych jest również dwutomowe wydawnictwo. Pierwszy tom zawiera eseje zespołu kuratorskiego, drugi to katalog prezentowanych prac. Dla zwiedzających przygotowano też przewodnik po wystawie oraz bogaty program wydarzeń towarzyszących, warsztatów i oprowadzań.
Wystawa Chełmoński
Miejsce: MNK Gmach Główny
Czas trwania: 8.08–30.11.2025
Kuratorka wystawy: dr Aleksandra Krypczyk-De Barra
Koordynacja: Ewa Kalita-Garstka
Projekt aranżacji wystawy: Magdalena Bujak
