„Boznańska. Kameralnie”. Jak bardzo intymny portret malarki pokazuje Muzeum Narodowe w Krakowie?

Wystawa Boznańska. Kameralnie ukazuje zarówno twórczość, jak i życie prywatne artystki będącej jedną z najwybitniejszych polskich malarek przełomu XIX i XX w. Równie ważna jak prezentacja dzieł twórczyni jest opowieść o niej jako człowieku. Słowo „kameralnie” zawarte w tytule oddaje charakter ekspozycji, która jest intymnym portretem Olgi Boznańskiej.

2025 Rokiem Olgi Boznańskiej

Olga Boznańska jest bohaterką roku 2025. W całym kraju odbywają się poświęcone artystce wydarzenia. W roku 2025 przypada 160. rocznica urodzin malarki (urodziła się 15 kwietnia 1865 r.) oraz 85. rocznica jej śmierci (zmarła 26 października 1940 r.). Sejm RP, by uhonorować twórczynię, ustanowił 2025 Rokiem Olgi Boznańskiej. Równolegle Akademia Sztuk Pięknych w Krakowie podjęła uchwałę, że rok 2025 będzie Rokiem Boznańskiej (oraz prof. Bronisława Chromego).

Wystawa Boznańska. Kameralnie jest jednym z wielu wydarzeń zorganizowanych w całym kraju w ramach Roku Olgi Boznańskiej. Już od 15 kwietnia, w Galerii Rzemiosła Artystycznego Muzeum Narodowego w Krakowie, oglądać można pokaz pamiątek po artystce, który potrwa rok.

Z kolei w Warszawie w Galerii Sztuki XIX wieku Muzeum Narodowego od 10 września 2025 do 5 lipca 2026 r. prezentowanych jest blisko trzydzieści prac Boznańskiej z kolekcji warszawskiej.

Wśród imprez związanych z osobą bohaterki roku 2025 były także m.in. wystawa planszowa we Wrocławiu zatytułowana Olga Boznańska. Jak zostać artystką i nie umrzeć z głodu oraz prezentacja obrazów Boznańskiej w Musée d’Orsay, gdzie w ramach Roku Boznańskiej pokazano kilka prac artystki z kolekcji Orsay.

Boznańska. Kameralnie

Krakowska wystawa prezentowana jest w Gmachu Głównym Muzeum Narodowego w Krakowie od 5 września 2025 r. Potrwa do 2 listopada 2025 r. Zwiedzanie ekspozycji to spacer po zaułkach prywatności prowadzący do kresu drogi, którym jest efektowny pokaz obrazów malarki wyeksponowanych w dużej liczbie na jednej ścianie największej z sal. Znajdujemy tam wiele portretów, z wykonywania których artystka słynęła.

We wcześniejszych przestrzeniach, w których pokazywany jest dorobek artystki znaleźć można kilka autoportretów, wśród nich poruszający wykonany tuszem i ołówkiem w 1888 r.

Olga Boznańska (1865-1940) kształciła się w Monachium, przez większą część życia tworzyła w Paryżu, zawsze jednak zachowywała bliskie związki z Krakowem, w którym przyszła na świat. To tutaj trafiła większość jej spuścizny, dzięki czemu muzeum może dziś pokazać twórczość i prywatny świat artystki.

Na wystawie zaprezentowane są portrety, martwe natury, pejzaże. Także bogaty zbiór rysunków i szkiców, w tym prace młodzieńcze i z czasów dzieciństwa, z których wiele nie było pokazywanych publicznie od dziesięcioleci.

Ważną częścią ekspozycji jest pokaz przedmiotów codziennego użytku: książek, bibelotów, portfelików, kart do gry, także rzeczy tak intymnych jak grzebień, lusterko, nożyczki oraz stroje Boznańskiej, zarówno codzienne, jak i robocze, z legendarnym fartuchem malarskim na czele. Na wystawie można zapoznać się również z dokumentami rodzinnymi oraz listami, między innymi od bliskiego jej Józefa Czajkowskiego.

Chcemy, aby nasza wystawa była opowieścią nie tylko o artystce, ale również o kobiecie

– podkreśla kuratorka wystawy Urszula Kozakowska-Zaucha.

Zachęcamy, by przyjść nie tyle na Boznańską, co do Boznańskiej – spotkać ją, zobaczyć jej pracownię, poznać jej codzienność i sposób myślenia

– zaprasza kuratorka.

Choć Olga Boznańska bywa nazywana malarką szarości, w rzeczywistości używała bogatej palety kolorów, o czym można przekonać się, oglądając ekspozycję, na której pokazane są barwy, które artystka wykorzystywała, by uzyskać konkretne malarskie efekty. W obrazach Olgi Boznańskiej odnaleźć można: biel cynkową, żółcień neapolitańską, czerwień żelazową, cynober, zieleń szwajnfurcką, błękit pruski czy czerń kostną. Artystka chętnie sięgała również po barwy ziemi – umbry i ochry – raz świetliste, innym razem stonowane. Jej technika polegała na drobnych, wielokrotnych dotknięciach pędzla, które dopiero z pewnej odległości układały się w harmonijną całość.

Sama Olga Boznańska o swoich dziełach tak pisała w grudniu 1909 r. w liście do Julii Gradomskiej:

Obrazy moje wspaniale wyglądają, bo są prawdą, są uczciwe, pańskie, nie ma w nich małostkowości, nie ma maniery, nie ma blagi. Są ciche i żywe i jak gdyby je lekka zasłona od patrzących dzieliła. Są w swojej własnej atmosferze.

Czy rzeczywiście? Czy artystka trafnie opisała swój styl? Warto się o tym przekonać, odwiedzając wystawę. Ekspozycja prezentuje dzieła i zarazem buduje intymny portret malarki. Zaprasza do wejścia do jej świata.

Wystawa jest przyjazna zwiedzającym. Opisy prac są dobrze wyeksponowane, czytelne, napisane dużą czcionką. Zapewnia to wygodę czytania wszystkim gościom i ułatwia zapoznanie się z informacjami osobom z niepełnosprawnościami wzroku. Osobiście potwierdzam, zachęcając do obejrzenia ekspozycji i udziału w pozostałych wydarzeniach Roku Olgi Boznańskiej.

Boznańska. Kameralnie
Miejsce: MNK Gmach Główny
Czas trwania: 05.09-02.11.2025
Kuratorka wystawy: Urszula Kozakowska-Zaucha
Koordynatorka: Katarzyna Myszor
Projekt aranżacji wystawy: Marta Staszków
Zdjęcia: Anna Olchawska / serwis prasowy MNK