Belgijski ośrodek Maggie’s Centre – ciepłe gniazdko dla pacjentów

Zaprojektowanie obiektu według koncepcji Maggie’s to zaszczyt dla architekta. Placówki Maggie’s Center tworzyły takie sławy architektury jak: Zaha Hadid, Rem Koolhaas, Studio Libeskind. Autorzy projektu obiektu nazwanego Warm Nest wnikliwie przestudiowali realizacje poprzedników, aby poznać ideę, która stoi za tymi realizacjami.

Maggie’s Centers to projektowane przez wybitnych architektów ośrodki na terenie szpitali onkologicznych, w których pacjenci spotykają się z rodziną, przyjaciółmi, lekarzami, psychologami, przyjmują dawki chemii, odpoczywają, ćwiczą, praktykują jogę. Ośrodki Maggie’s Center finansowane są ze środków publicznych, ale też z pieniędzy od donatorów i dawnych pacjentów. [w designdoc.pl piszemy o nich w artykule Space with Love – wnętrza w procesie powrotu do zdrowia – przyp. red.]

Inwestor belgijskiego ośrodka, szpital AZ-Zeno, był w stałym kontakcie z organizacją Maggie’s Care. W 1995 roku jej założycielka Maggie Keswick Jencks tak napisała o swoich doświadczeniach z rakiem:

„Diagnoza raka uderza jak cios w brzuch… Nie ma drogi. Nie ma kompasu. Nie ma mapy. Żadnego treningu… W pewnym momencie nie mogłam siedzieć, leżeć, stać, słuchać ani mówić spójnie, ponieważ mój roztrzaskany umysł wibrował tak gwałtownie w moim ciele, że czułam, że mogę się rozpaść”.

W ciągu siedmiu lat Maggie doświadczyła diagnozy raka, leczenia, remisji i nawrotu choroby. W tym czasie wykorzystała zdobyte doświadczenia i przekształciła je w pionierskie podejście do opieki nad chorymi na raka.

Autorzy projektu belgijskiego Maggie’s Center Viktor Mikovčák, Martin Mikovčák i Michiel De Backer podjęli współpracę z konsultantem Menno Cramerem. Wraz z ekspertem skupili się na użytkownikach, zastosowaniu zasad UX w procesie projektowania, zrozumieniu człowieka z perspektywy biologii i neuronauki oraz odkryciu sposobu na zaprojektowanie, jak to określili, „przestrzeni zdrowych dla mózgu”. Wzięli pod uwagę badania takich naukowców jak: John Paul Eberhard, Juhanni Pallasmaa, Eve Edelstein, Roger S. Ulrich, Kaplan & Kaplan i wielu innych.

Zadali pytania w imieniu przyszłych korzystających: kim jestem jako użytkownik tej przestrzeni, jakie są moje potrzeby fizyczne, fizjologiczne, psychologiczne i społeczne, kiedy przeżywam chwile zachwytu, komfortu, wsparcia, smutku. Chcieli dojść do rozwiązań projektowych poprzez zrozumienie, czym może być podróż, w którą wyruszają pacjenci po diagnozie, niezależnie od jej kresu. Wyzwaniem dla zespołu było stworzenie przestrzeni, która pozwoli przeżyć emocje, którymi są targani zarówno chorzy, jak i ich bliscy.

Koncepcja Warm Nest wypływa z idei „ciepłego gniazdka”, przestrzeni, w której można się spotkać, przyjaznej, nienachalnej, nieinwazyjnej, sprzyjającej refleksji, relaksowi, odzyskaniu sił, skupieniu na bliskich, przestrzeni która pozwala na rozpoczęcie podróży ku zdrowieniu.

Maggie’s Centre Warm Nest

Drzwi wejściowe są odsunięte od fasady, aby chronić przed wiatrem, zapewnić bezpieczne wejście i sprawić, by obiekt wyglądał mniej szpitalnie. Z całego budynku roztaczają się piękne widoki, aby kontakt z przyrodą był jak największy. Okna w górnej części domu dla pacjentów i ich rodzin zapewniają dobre doświetlenie i jednocześnie niezbędne poczucie prywatności.

W obiekcie każdy może znaleźć dla siebie komfortowy zakątek. Poszczególne przestrzenie pozwalają osobom na odmiennych etapach zdrowienia, będących w rozmaitych konfiguracjach, grupach, czuć się komfortowo. Jest kominek, który łączy ludzi, zapewnia ciepło i komfort. Przestrzeń można w sposób elastyczny aranżować, by odbywać spotkania indywidualne i grup 8-osobowych. Jadalnia stanowi serce domu – to miejsce z największą ilością światła, pozwalające na gromadzenie się zarówno introwertyków, jak i ekstrawertyków, ze słońcem i cieniem, widokami na zewnątrz i na dziedziniec.

Bezpośrednio przy wejściu znajduje się przestrzeń biurowa, przeznaczona do celów administracyjnych, a także załatwiania wszelkich spraw formalnych, przy których pomagają wolontariusze. Pokój terapeutyczny I jest dostępny dla osób na wózkach inwalidzkich. Wszystkie pokoje terapeutyczne są przyjazne, we wszystkich zastosowano takie samo jasne drewno jak w pozostałej części budynku, aby nadać całości ciepły i domowy charakter. Pokoje terapeutyczne są równie przytulne jak biblioteka, salon czy biuro. Te na piętrze zostały nieco oddalone od głównej części domu. W obiekcie nie ma typowych szpitalnych korytarzy ani nazwisk na drzwiach.

Pokój terapii grupowej jest otwarty i łatwo go przearanżować w zależności od potrzeb. Pomieszczenie to jest dobrze oświetlone, ma szyberdach, który sprawia, że przestrzeń wygląda na bardziej otwartą niż w rzeczywistości, co sprzyja nawiązywaniu kontaktów. Taras jest osłonięty drewnianą ścianą chroniącą przed wiatrem. Zapewnia bezpieczeństwo i prywatność. Pozwala cieszyć się chwilą oddechu, spokoju. Bezpośredni dostęp do dziedzińca sprawia, że jest to wygodne miejsce, by pobyć w nim samotnie lub spotkać się z kimś w miłym otoczeniu. Na zacisznym dziedzińcu króluje bujna zieleń. Gra światła, którą zapewnia świetlik, sprawia że przestrzeń inaczej wygląda o każdej porze dnia i roku.

Zrównoważona architektura

Obiekt zaprojektowano zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju, na który spojrzano z ciekawej perspektywy. Nie skupiono się wyłącznie na materiałach budowlanych i fakcie, że wiele z nich można prefabrykować, dzięki czemu usprawnić proces na miejscu, lecz skoncentrowano się na prawdziwym zrównoważonym rozwoju, czyli decyzjach, które nie wpływają negatywnie na przyszłe pokolenia.

Menno Cramer, konsultant, specjalista w dziedzinie neuronauki uważa, że budynki mają na nas wpływ, dobry i zły. W niektórych przestrzeniach możemy mieć nieco wyższe tętno, podwyższony poziom kortyzolu lub dopaminy. Kluczem do tego budynku jest, jego zdaniem, zrozumienie prawdziwego zrównoważonego rozwoju. Budynek nie tylko nie powinien mieć negatywnego wpływu, lecz może działać regenerująco i zapewnić lepsze zdrowie przyszłym użytkownikom i kolejnym pokoleniom.

Projekt: studio Archekta, Ark-shelter
Autorzy: Viktor Mikovčák, Martin Mikovčák, Michiel De Backer
Zespół: Radovan Hnidka, Ondrej Vavro, Milan Ščury, Monika Balalová, Barbora Šimašková

Lokalizacja: Kalvekeetdijk 260, 8300 Knokke-Heist, Belgia
Zdjęcia: BoysPlayNice