Giona A. Caminady architektura, która nie potrzebuje poklasku
W świecie architektury, który zdominowały spektakularne formy i głośne nazwiska, Gion A. Caminada nie krzyczy. Mówi ściszonym głosem, ale na temat. Ceni lokalność i wspólnotowość. Jego ulubionym materiałem jest drewno. Twórca niebawem przyjedzie do Polski na zaproszenie firmy Geberit.
4
Już w październiku 2025 r. Gion A. Caminada, szwajcarski architekt, filozof i praktyk odwiedzi Polskę, by podzielić się swoim podejściem do projektowania. Wykłady odbędą się 14 października w Krakowie i 15 października w Warszawie w ramach konferencji „Gion A. Caminada i architektura miejsca” organizowanej przez Geberit Polska.
To wydarzenie jest częścią dyskusji o tym, czym w dzisiejszych czasach jest projektowanie dla ludzi, a nie dla sławy i poklasku. Stanowi także próbę odpowiedzi na pytania: czy wieś musi być skansenem, czy nowoczesność da się pogodzić z tradycją, bez efektu cepelii?
Zaczęło się w Vrin
Caminada pochodzi z Vrin, wsi w dolinie Val Lumnezia w kantonie Gryzonia. Miejsce niepozorne, wpisane w alpejski krajobraz, do którego dziś pielgrzymują architekci z całego świata. Właśnie tam, na końcu drogi, zaczęła się jego przygoda z budowaniem. „Architektura jako poszukiwanie sensu” – to nie tytuł książki, lecz hasło, które przyświeca jego twórczości. Tak zatytułowany będzie również wykład, który Gion A. Caminada wygłosi w Polsce.
Vrin to laboratorium. Caminada projektował tam wszystko: salę wielofunkcyjną z dachem przypominającym resory, wspólnotową rzeźnię, stolarnię, domy, stodoły, a nawet budkę telefoniczną. Ale to nie katalog projektów robi wrażenie, to konsekwencja myśli i działania. Gdy większość architektów z reguły wyrusza po sławę do wielkich miast, Gion A. Caminada został w miejscu, które zna. I to z tego miejsca mówi do świata.
Między stolarnią a katedrą
Nieprzypadkowo zaczynał jako stolarz. Drewnem posługuje się z taką samą biegłością, z jaką inni architekci operują renderem. Jego podejście do materiału – szczególnie drewna – wyprzedziło dzisiejszą modę na ekologiczne budownictwo. W projektach Caminady nie ma fetyszyzowania tradycji, ale też nie ma manierycznego udawania nowoczesności. Wszystko dzieje się między nimi. Architekturę Szwajcara cechuje surowość formy, ale i wyczulenie na kontekst. Właściwie, to architektura, która nie szuka oryginalności, tylko sensu.
Architekt i myśliciel
Choć postrzegany głównie jako praktyk, Caminada to również myśliciel. Od lat krytykuje marginalizowanie wsi i podporządkowywanie jej logice turystyki. – Wiele alpejskich miejscowości zamienia się w sezonowe kurorty. To zabija ich tożsamość – mówił wielokrotnie. Dla Caminady tożsamość to nie luksus, ale warunek przetrwania.
Być może właśnie dlatego jego budynki tak silnie rezonują z lokalną społecznością. Przechodzą nie tylko odbiory techniczne, ale i – co ważniejsze – społeczne. Weryfikacja odbywa się na poziomie codziennego użytkowania. To architektura, która musi działać. Tak jak hala sportowa, która jest też salą na wiejskie zebrania, występy i śluby. Tyle funkcji, ile potrzeb.
Spotkanie z gościem specjalnym
Konferencja „Gion A. Caminada i architektura miejsca”, która odbędzie się 15 października w Warszawie (a dzień wcześniej jego wykład w Krakowie), będzie częścią szerszego cyklu organizowanego przez Geberit Polska.
W poprzednich edycjach gościli m.in. Shigeru Ban i Alejandro Aravena. Wspólnym mianownikiem ich wystąpień była nie tyle estetyka, co odpowiedzialność – społeczna, środowiskowa, kulturowa. Podobnie będzie i tym razem.
Podczas warszawskiego wydarzenia zaprezentują się również architekci z Europy Środkowo-Wschodniej – ci, którzy budują lokalnie. Nie zabraknie tematów związanych z materiałami, w szczególności drewnem, ale też sposobami budowania i relacjami przestrzennymi. W programie: prezentacje, wykład Caminady oraz rozmowa z udziałem publiczności. Wykłady będą prowadzone po niemiecku, angielsku i polsku, z tłumaczeniem symultanicznym.
Udział w obu wydarzeniach jest bezpłatny, ale obowiązuje rejestracja online.
Gion A. Caminada dziś
Twórczość Caminady była prezentowana m.in. na Biennale Architektury w Wenecji. Wygłaszał wykłady na całym świecie – od Architectural Association w Londynie po uczelnie w Ameryce Południowej. Lista jego nagród jest długa: Swiss Arc Award za całokształt (2024), Global Award for Sustainable Architecture (2016), Prix Meret Oppenheim (2010), Niemiecka Nagroda Krytyków (2008). Ale równie ważna jest lista miejsc, które zmienił: Vrin, Cumbel, Pontresina.
Jeden z jego najbardziej znanych projektów – Hotel Maistra w Pontresinie – to przykład, jak można mówić językiem współczesności, nie tracąc kontaktu z lokalnym dialektem przestrzeni. Projekt ten jest też świadectwem jego dążeń do zrównoważonej turystyki. Mniej blichtru, więcej treści.
Caminada nie szuka globalnej widowni, ale – jak widać – to ona szuka jego. I przyjeżdża do Vrin, i będzie przychodzić do krakowskich i warszawskich sal wykładowych, by słuchać o architekturze, która się nie starzeje, bo nigdy nie była modna.
Rejestracja i szczegóły:
https://www.geberit.pl/szkolenia-i-wydarzenia/wydarzenia/gion-a-caminada-i-architektura-miejsca
Fotografie: Lucia Degonda / serwis prasowy Geberit
