Alegoryczne totemy Chocholi w czeskim CSW EPO1

W Centrum Sztuki Współczesnej EPO1 prezentowane są rzeźby Matyáša Chocholi będące współczesną interpretacją oryginalnego alegorycznego cyklu „Cnoty i przywary” z XVIII wieku autorstwa Matthiasa Bernharda Brauna (1684-1738). Braun w 1712 r. został wynajęty przez hrabiego Franza Antona Sporcka do ozdobienia rzeźbami jego nowo wybudowanej rezydencji w Kuksie.

Tworząc kolekcję 12 wielkoformatowych rzeźb, Matyáš Chochola zastosował innowacyjną technologię druku 3D z wykorzystaniem betonu. Betonowe wydruki dopracował własnoręcznie, by stały się unikatami.

Matyáš Chochola jest uznawany za jednego z najwybitniejszych twórców czeskiej sceny artystycznej. W rankingu J&T Art Index jest wśród 25 największych talentów.

W pracach Chocholi dopatrzeć się można inspiracji rzeźbą starożytną, kubizmem, motywami postapokaliptycznymi, brutalizmem, science fiction. Kompozycja, którą monumenty tworzą w przestrzeni galerii EPO1 przywodzi na myśl ruiny świątyni lub szachownicę. Odniesienia do rzeźb Brauna, rzeźbiarza uznawanego w Czechach za czołowego reprezentanta śląskiego baroku, są widoczne na poziomie formy i przekazu. Chochola, poprzez wykorzystanie druku 3D reinterpretuje znaczenie alegorii Brauna.

Dziś, inaczej niż w czasach, w których Braun tworzył, nie ma jasno określonego kodeksu moralnego przesądzającego, co jest cnotą, a co wadą. Monumenty Chocholi wyobrażają zarówno pozytywne, jak i negatywne cechy. Niejednoznaczne, dobre i złe zarazem, zdaniem autora, przypominają nas, ludzi. Rzeźbiarz zachęca widzów, by wchodzili w osobiste relacje z każdą z alegorii i odkrywali ich znaczenia. Odbiorcy, poprzez zaangażowanie, stają się, jego zdaniem, współtwórcami dzieł i wzbogacają ich przekaz.

Rzeźby Chocholi noszą robocze tytuły: Mace I i II, Anemone, Totem, Tires, Brutalist, Cubist, Basalt, Baobab, Picasso, Tree Spirit i Meteor. Każda z prac ma trzy do czterech metrów wysokości i waży około tony. Artysta przetworzył betonowe wydruki z wykorzystaniem takich materiałów jak: szkło, pigmenty, brąz. Rzeźby powstały we współpracy z pracownią architektoniczną Voxell.

Kształty, których nie można było uzyskać w pełni w procesie drukowania, zostały pokryte lekkim kruszywem glinianym, które pozostawiło unikatowy ślad na powierzchni rzeźb.

Niektóre elementy zostały podzielone na segmenty, wydrukowane zarówno w poziomie, jak i w pionie, a następnie oszlifowane i zmontowane. Algorytmy symulujące błędy drukowania lub usterki zostały wykorzystane w programowaniu ścieżek drukowania, a sporadyczne interwencje ręczne pozwoliły uzyskać oryginalne, zaskakujące formy bezpośrednio w procesie drukowania

– opisują proces autorzy.

Czeskie CSW EPO1

Rzeźby prezentowane są w Centrum Sztuki Współczesnej EPO1, prywatnej instytucji kultury, której industrialna architektura została uhonorowana nagrodą Building of the Year 2023.

Pięciopiętrowy budynek na wschodnich obrzeżach miasta Trutnova został po raz pierwszy udostępniony publiczności w maju 2023 roku. Ukończono wówczas część funkcjonalną, w której mogą być prezentowane prace rzeźbiarskie o niezwykłych wymiarach, takie które nie zmieszczą się w innych galeriach. Odrestaurowane, przestronne wnętrza z wysokimi sufitami oferują artystom niezbędną przestrzeń, a odwiedzającej galerię publiczności i krytykom sztuki wyjątkowe doświadczenie obcowania z wartościowymi pracami. W przestrzeni ekspozycyjnej CSW EPO1 na co dzień pokazywane są dzieła reprezentujące różne dziedziny sztuki. Są to nie tylko rzeźby i instalacje, ale także malarstwo, animacje i sztuka wideo.

Centrum, mieszczące się w ponadstuletnim budynku dawnej elektrowni, jest jedną z największych przestrzeni wystawienniczych w Czechach. Jego powierzchnia to 3400 metrów kwadratowych. Największa i najokazalsza jest tzw. sala turbinowa, z którą sąsiaduje kilka mniejszych sal.

Centrum powołali do życia miejscowy przemysłowiec Rudolf Kasper z żoną Renatą. Miasto Trutnov, w którym EPO1 jest zlokalizowane, leży nieopodal granicy z Polską. Blisko stamtąd do Szklarskiej Poręby, Jeleniej Góry, Wałbrzycha i Karpacza. Właściciel CSW, już w momencie otwarcia placówki, deklarował, chęć współpracy z polskimi twórcami i zapraszał do kooperacji artystów działających na Dolnym Śląsku, szkoły i instytucje kultury. Na pierwszej ekspozycji zatytułowanej „Volumen” prezentowane były prace polskich autorów.

„Cnoty i słabości naszych czasów / 300 lat później” są wystawą czasową. Autor chciałby, aby po jej zakończeniu rzeźby zostały zaprezentowane w przestrzeni publicznej.

Wystawa „Cnoty i słabości naszych czasów / 300 lat później” rzeźb Matyáša Chocholi
Miejsce ekspozycji: Centrum Sztuki Współczesnej EPO1, Elektrárenská 322, 541 03 Trutnov-Poříčí, Czechy
Czas trwania: 13 grudnia 2024 r. –  30 marca 2025 r.
Nadzór architektoniczny: Jiří Vítek
Producent: Voxell
Zdjęcia: Vojtěch Veškrna / serwis prasowy