Design, natura, światło i technologia. Cztery wystawy w Akademickim Centrum Designu

Akademickie Centrum Designu prezentuje cztery wystawy indywidualne. Ekspozycje w ACD tworzą wielowątkową opowieść o tym, czym może być dzisiaj projektowanie. Ich autorzy mają różne doświadczenia i wykorzystują różne środki wyrazu, ale w centrum każdej z kreacji jest człowiek – jego pamięć, wyobraźnia, relacja z naturą, sposób odczuwania przestrzeni oraz funkcjonowanie w świecie coraz silniej kształtowanym przez technologie.

Dorota Januszek sięga do czynności zakorzenionej w kobiecej codzienności. Mateusz Wróblewski wraca do mechanizmów dziecięcej wyobraźni. Piotr Szwiec pyta o miejsce natury w środowisku projektowanym przez człowieka, a Patrycja Mikołajczak i Marcin Konicki wykorzystują światło, aby badać granice pomiędzy tym, co realne i cyfrowe, widzialne i ukryte.

„Kobiece nawijki”. Dorota Januszek o uważności i wspólnocie

Gest nawijania nici może wydawać się zwyczajny. Przez pokolenia należał jednak do powtarzalnych czynności wykonywanych przez kobiety – często w towarzystwie innych kobiet, podczas rozmowy i wspólnej pracy. Dorota Januszek właśnie od tego gestu wyszła tworząc swoją opowieść.

Projektantka form przemysłowych, zajmująca się przede wszystkim meblami oraz unikatowymi obiektami poświęconymi kobiecości, przekształca nawijanie w praktykę projektową. Powstające w ten sposób „Nawijki” traktuje jak „totemy codzienności” – materialne zapisy emocji, doświadczeń i obecności.

Na wystawie publiczność znajdzie nowe meblarskie formy o organicznych, miękkich kształtach. Nie chodzi wyłącznie o przedmiot. Istotna jest również sytuacja, którą może on stworzyć, takie jak: spotkanie, rozmowa, przebywanie razem.

W pracach Januszek wyraźnie obecna jest idea slow design. W świecie szybkiego tempa i nadmiaru cyfrowych bodźców spowolnienie nabiera szczególnego znaczenia. Pozwala odzyskać czas, uważność oraz kontakt z samą sobą.

„Chłopiec w labiryncie”. Czy tracimy dziecięcą wyobraźnię?

Mateusz Wróblewski wraca do dzieciństwa, ale nie po to, by idealizować przeszłość. Interesuje go mechanizm wyobraźni i pytanie, co dzieje się z nim, kiedy dorastamy.

Punktem odniesienia są między innymi LEGO i MONOPOLY, ale także kino Felliniego, Almodóvara czy Miyazakiego. Łączy je możliwość konstruowania światów – budowania przestrzeni, bohaterów i historii z elementów, które można zestawiać na nieskończenie wiele sposobów.

Premierowo prezentowany „Labirynt” staje się przestrzennym modelem tego procesu. Człowiek występuje w nim w kilku rolach równocześnie: projektuje przestrzeń, porusza się po niej, ale także obserwuje ją z zewnątrz.

Wróblewski proponuje tym samym odejście od biernego konsumowania gotowych opowieści. Zamiast historii przygotowanej przez kogoś innego daje publiczności możliwość konstruowania własnej. Labirynt można więc czytać zarówno jako model wyobraźni, jak i tożsamości.

„Pejzaż życia”. Piotr Szwiec i architektura, która nie podporządkowuje sobie natury

W projektach Piotra Szwieca granice między sztuką, wzornictwem i naturą pozostają płynne. Twórca zajmuje się projektowaniem wnętrz, obiektów użytkowych i przestrzeni publicznych, ale także biżuterią oraz realizacjami site-specific. Pracuje z drewnem, porożem i materiałami odzyskiwanymi z odpadów.

Szczególne znaczenie ma dla niego drzewo. Nie jako surowiec czy dekoracyjny dodatek do architektury, lecz jako organizm, który sam może współtworzyć przestrzeń.

Mocnym elementem tej narracji jest odwołanie się kuratorki do instalacji „Pacta conventa inter homines et cervos” składającej się z około stu czaszek osadzonych na drewnianych palach. Praca kieruje uwagę ku problemowi dominacji człowieka nad światem pozaludzkim.

Szwiec przeciwstawia „martwej architekturze” koncepcję żywego wnętrza, w którym natura nie zostaje całkowicie podporządkowana ludzkim potrzebom. „Pejzaż życia” staje się w ten sposób wizją miasta przyszłości opartego na współzależności. Drzewo nie jest w nim ani dekoracją, ani zasobem. Jest mieszkańcem.

„Yehi Or. Niech stanie się światło”. Między rzeczywistością a światem cyfrowym

Jeszcze inny wymiar relacji człowieka z otoczeniem badają Patrycja Mikołajczak i Marcin Konicki. W centrum ich wspólnej prezentacji znajduje się światło – rozumiane jako materia, ale także narzędzie pozwalające poznawać rzeczywistość.

Czarne, geometryczne obiekty Marcina Konickiego niemal znikają w przestrzeni. Ich obecność ujawnia dopiero światło. Projektanta interesuje to, co znajduje się na granicy widzialności: niewidoczne struktury, dane i procesy wpływające na nasze funkcjonowanie. Ważnym punktem odniesienia są VR, AR oraz metaverse.

Patrycja Mikołajczak wychodzi z innego miejsca. Koncentruje się na doświadczeniu obecności i fizycznym współprzebywaniu. W realizacjach miejskich oraz kolekcjach lamp Flick, Blick, Glick i Bukka sięga po naturalne materiały, organiczne kształty oraz miękkie światło. Buduje za ich pomocą atmosferę bliskości.

Dwie perspektywy spotykają się więc na granicy światów. Światło może ujawniać materialny przedmiot, ale również wskazywać na to, co pozostaje niewidoczne. Łączy przestrzeń fizyczną i cyfrową, technologię oraz ludzkie doświadczenie.

Akademickie Centrum Designu o roli przedmiotu

Akademickie Centrum Designu prezentuje cztery wystawy, na których przedmiot przestaje być jedynie odpowiedzią na praktyczną potrzebę. Może przechowywać pamięć, prowokować do rozmowy, tworzyć przestrzeń wspólnoty, uruchamiać wyobraźnię albo zmieniać sposób myślenia o relacji człowieka z naturą i technologią.

Od nici Doroty Januszek, poprzez labirynt Mateusza Wróblewskiego i drzewa Piotra Szwieca, aż po światło Patrycji Mikołajczak i Marcina Konickiego prowadzi wspólny trop: próba opisania współczesnego doświadczenia za pomocą projektowania.

Artystki i projektantki: Dorota Januszek, Patrycja Mikołajczak
Artyści i projektanci: Marcin Konicki, Piotr Szwiec, Mateusz Wróblewski
Kuratorka: Magdalena Komborska-Łączna
Identyfikacja wizualna: Dorota Januszek, Patrycja Mikołajczak, Mateusz Wróblewski
Projekt aranżacji: Patrycja Mikołajczak, Mateusz Wróblewski
Czas trwania wystawy: 7–27 września 2026 r.
Miejsce: Akademickie Centrum Designu Księży Młyn 13/15, Łódź
Organizatorzy: Akademia Sztuk Pięknych im. W Strzemińskiego, Uniwersytet Artystyczny im. M. Abakanowicz w Poznaniu.
Wystawa jest realizowana w ramach programu „Design w procesie – open project”.

Zdjęcia: Igor Zieliński, archiwa artystów / Akademickie Centrum Designu